.
వర్తమాన కథా శిల్ప, తాత్విక వివేచన
సాహిత్యం ఆకాశం నుంచి ఊడిపడదు, అది సమాజపు భౌతిక పరిస్థితుల నేల నుంచి మొలకెత్తుతుంది. వర్గ సమాజంలో మనిషి అనుభవిస్తున్న అస్తిత్వ వేదన, సామాజిక దోపిడీ, పతనమవుతున్న మానవ సంబంధాలు, యాంత్రికమవుతున్న బతుకు చిత్రాలు… ఇవన్నీ కథా సాహిత్యానికి ముడిసరుకులు. ఒక కథ కేవలం వ్యక్తుల మధ్య జరిగే సంఘటనల సమాహారం మాత్రమే కాదు. అది ఆనాటి చారిత్రక, ఆర్థిక, సామాజిక గతితార్కిక వైరుధ్యాలకు సజీవ సాక్ష్యం.
అందుకే కథ కాలక్షేపం కాదు. కాలం తన ఒంటిమీద మోసుకెళుతున్న గాయాలను అక్షరాల్లో భద్రపరిచే సామాజిక జ్ఞాపకం. ఒక సమాజం ఏం ఆలోచిస్తోంది? దేనికి భయపడుతోంది? ఎక్కడ మోసపోతోంది? ఏ బంధాన్ని కోల్పోతోంది? ఏ విలువ కోసం తపిస్తోంది? అనే ప్రశ్నలకు సమకాలీన కథల్లో సమాధానాలు దొరుకుతాయి. అందుకే ఆదివారం అనుబంధాల్లో ప్రచురితమయ్యే కథలను విడివిడిగా కాకుండా ఒకే కాలపు సామాజిక పత్రాలుగా చదవాల్సిన అవసరం ఉంది.
భూక్యా గోపినాయక్,
99891 59196
మానవీయ సౌందర్యశాస్త్ర కోణం నుంచి సాహిత్యాన్ని దర్శించినప్పుడు, ఒక కథ సమాజంలో నిరంతరం జరుగుతున్న మార్పులను ఎంత వాస్తవికంగా ప్రతిబింబించింది, శిల్పపరంగా ఎంతటి వైవిధ్యాన్ని ప్రదర్శించింది అన్నదానిపైనే దాని చారిత్రక విలువ ఆధారపడి ఉంటుంది. ఈ సునిశిత విమర్శనాత్మక దృక్పథంతో చూసినప్పుడు, 5 జూలై 2026 నాటి వివిధ దినపత్రికల ఆదివారం అనుబంధాల్లోని 13 కథలతో కె.ఎ. మునిసురేష్ పిళ్లె సమర్పించిన “కథానిధి” సంకలనం మన సమకాలీన సామాజిక లోగిళ్లకు ఒక నిలువుటద్దంలా నిలుస్తుంది.
ఈ కథలన్నింటినీ కలిపి చదివినప్పుడు ఒకే ఒక అంతస్సూత్రం కనిపిస్తుంది—మారుతున్న ప్రపంచంలో మనిషి తన మానవత్వాన్ని ఎలా కాపాడుకోవాలి?
ఈ సమీక్షలోని కథలన్నింటినీ చదవడానికి ‘28 జూన్ 2026 కథానిధి ఆదివారం కథలు’ సంకలనం
ఈ కింది లింక్ ద్వారా డౌన్లోడ్ చేసుకోండి
click here
28 జూన్ 2026 నాటి కథానిధి కథలపై ఈ సమగ్ర సమీక్షను యూట్యూబ్ లో వినవచ్చు
మధ్యతరగతి స్వార్థం, ఐటీ రంగపు అభద్రత, గిరిజనులను మోసగించడం, రాజ్యహింస, మూఢనమ్మకాలు, పితృస్వామ్య అహంకారం—ఇలా ఆధునిక మానవుడు ఎదుర్కొంటున్న ప్రతి సామాజిక పార్శ్వాన్నీ ఈ 13 కథలు స్పృశించాయి. ఈ కథల వెనుక ఉన్న తాత్విక లోతులను, శిల్పగత వైరుధ్యాలను నిష్కర్షగా విశ్లేషించుకుందాం.
1. శ్రామిక జీవన సౌందర్యం వర్సెస్
పెట్టుబడిదారీ శూన్యత
‘జాజులు పూచే వేళలు’ (రచన: వాడ్రేవు వీరలక్ష్మీదేవి – ఆంధ్రజ్యోతి ఆదివారం)
వాడ్రేవు వీరలక్ష్మీదేవి కథల్లో సాధారణంగా కనిపించే ప్రత్యేకత మనిషి అంతరంగంలోని సున్నితమైన కదలికను పట్టుకోవడం. ‘జాజులు పూచే వేళలు’ అనే శీర్షికే ఒక కవితాత్మక అనుభూతిని కలిగిస్తుంది.
వినియోగదారీ సంస్కృతిలో కూరుకుపోయిన ఆధునిక సంపన్న వర్గాల జీవితాల్లోని డొల్లతనాన్ని, కష్టించి పనిచేసే శ్రామిక వర్గాల జీవితాల్లోని నిండుదనాన్ని అత్యంత సహజంగా, గతితార్కిక కాంట్రాస్ట్ పద్ధతిలో చిత్రించిన అద్భుతమైన కథ ఇది. భాగ్యలక్ష్మి అనే వంటమనిషి ఒక ‘గేటెడ్ కమ్యూనిటీ’లోని ఐదు ఇళ్లలో వంట చేస్తుంది. భర్త షణ్ముగం రోడ్డు ప్రమాదంలో కాలు విరగ్గొట్టుకున్నా, అతన్ని ఎంతో ప్రేమగా చూసుకుంటూ, రోజూ మల్లెపూలు, కనకాంబరాలు తలలో పెట్టుకుని తన శ్రమజీవనాన్ని సంతోషంగా గడుపుతుంది. మరోవైపు, అనిత, రఘువీర్ అనే సాఫ్ట్వేర్ దంపతుల ఇంట్లో వంట కుక్కర్ పేలిపోయినా, అనిత ఏమాత్రం పట్టించుకోకుండా “బయట తినేస్తాం” అని యాంత్రికంగా వెళ్ళిపోవడం వారి సంబంధాలలోని శూన్యతకు ప్రతీక. అమెరికా మోజు కోసం అనిత తన భర్తకు విడాకులు ఇవ్వడం ద్వారా, డబ్బు ఉంటేనే బంధాలు నిలబడతాయనే పెట్టుబడిదారీ భ్రమను రచయిత్రి పటాపంచలు చేశారు.
ఆధునిక సాఫ్ట్ వేర్ జంటల మధ్య లోపిస్తున్న కమ్యూనికేషన్ ను ఎండగట్టడంలో కథా శిల్పం విజయవంతమైంది. శ్రమను నమ్ముకున్న భాగ్యలక్ష్మి జీవితంలోని స్పష్టత, సంపన్నులైన అనిత-రఘువీర్ ల జీవితంలో లేకపోవడాన్ని రచయిత్రి అత్యద్భుతంగా అల్లి, ఒక దృఢమైన వర్గ దృక్పథాన్ని పాఠకులకు అందించారు.
ఇందులో రచయిత్రి సంఘటనల కంటే అనుభూతులకు ప్రాధాన్యం ఇస్తారు. కథలోని నిశ్శబ్దాలు కూడా సంభాషిస్తాయి. పాత్రలు చెప్పని మాటలను పాఠకుడు వినగలిగినప్పుడు కథ విజయవంతమవుతుంది. ‘జాజులు పూచే వేళలు’లో ఈ అంతర్లీన ధ్వని ప్రధాన బలం.
అలాగే నేటి కథల్లో వేగం పెరిగింది. మలుపులు, షాక్ ముగింపులు, సంచలన అంశాలు కథను ఆక్రమిస్తున్న సమయంలో మానవ హృదయంలో నెమ్మదిగా జరిగే మార్పును కథగా మలచడం ఒక సాహిత్య అవసరం. ఈ కోణంలో ఈ కథ ప్రత్యేకంగా నిలుస్తుంది.
2. నయా ఉదారవాద వంచనపై
సబాల్టర్న్ తిరుగుబాటు
‘కైతవ భంజని’ (రచన: వాడపల్లి పూర్ణ కామేశ్వరి – ఈనాడు ఆదివారం)
ఈ వారం కథల్లో అత్యంత తీవ్రమైన సామాజిక ప్రశ్నను ముందుకు తెచ్చిన కథల్లో ‘కైతవ భంజని’ ఒకటి. కథలోని నీలి ఒక వ్యక్తి మాత్రమే కాదు. నగర నాగరికత ముందు అమాయకంగా నిలబడిన ఆదివాసీ యువతి ప్రతిరూపం. గాలికొండ పొలిమేర దాటని పచ్చని అమాయకత్వం ఆమెది. వెదురు బుట్టలే ప్రపంచంగా జీవించే రంగడు, సీతాలు దంపతులకు లేకలేక కలిగిన బిడ్డ నీలి. కూతురు చదివి ‘పెద్ద ఆఫీసరు’ కావాలన్న తండ్రి కలలో ఆదివాసీ సమాజపు కొత్త ఆకాంక్ష కనిపిస్తుంది.
ఇక్కడ రచయిత్రి చాలా ముఖ్యమైన సామాజిక పరివర్తనను పట్టుకున్నారు. ఒకప్పుడు అడవి, కొండ, సంత, వెదురు బుట్టల మధ్య పరిమితమైన గిరిజన జీవితం ఇప్పుడు విద్య ద్వారా నగరం వైపు చూస్తోంది. తల్లికి నగరం భయం. తండ్రికి నగరం అవకాశం. ఈ రెండు దృక్పథాల మధ్య నీలి ప్రయాణం ప్రారంభమవుతుంది.
“మన బతుకులిట్టా లోయలోనే ఇంకిపోవాలేటి!” అన్న రంగడి ఆవేదనలో తరతరాల సామాజిక వెనుకబాటుతనం ఉంది. చదువు ద్వారా తన కూతురు తమ బతుకు గీతను దాటాలని కోరుకునే తండ్రి ఆశ ఉంది. తేనె, పసుపుకొమ్ములు అమ్మి పలకా బలపం కొనిపెట్టే తండ్రి కేవలం కథా పాత్ర కాదు. భారతదేశంలోని లక్షలాది అణగారిన తండ్రుల ప్రతినిధి.
కానీ నీలిని మోసం చేసేది నగరం కాదు. ఆమె ‘నమ్మకం’.
జ్యోతి అనే మహిళ నీలికి ఆశ్రయం ఇస్తుంది. భాష, నగర జీవితం, మంచి చెడులు నేర్పుతుంది. అక్కలా ఆదరిస్తుంది. అందుకే జ్యోతి చూపించిన శ్రీధర్ను నీలి ప్రశ్నించకుండా పెళ్లి చేసుకుంటుంది. “నువ్వేం చెప్పినా నా మంచికేగా అక్కా” అనే నీలి మాటే కథలోని అసలు విషాదానికి బీజం.
మనిషిని శత్రువు మోసం చేస్తే అది నేరం. నమ్మిన మనిషి మోసం చేస్తే అది జీవితాంతం మానని గాయం.
శ్రీధర్కు అప్పటికే జ్యోతితో వివాహమైందని నీలికి తెలియదు. సుధా కాలనీలోని ఇంట్లో పెళ్లి ఫొటో చూసిన క్షణం కథ ఒక్కసారిగా మానసిక విషాదంలోకి జారుతుంది. తన భర్త పక్కన పెళ్లికూతురుగా జ్యోతిని చూసిన నీలి ప్రశ్న—“జ్యోతక్క భర్తే ఇప్పుడు నా…?”—పూర్తికాకుండానే పాఠకుడి గుండెల్లో పూర్తవుతుంది.
కథలో అత్యంత క్రూరమైన కోణం జ్యోతి సమర్థన.
తమకు ఇరవై ఏళ్లుగా పిల్లలు లేరని, శ్రీధర్ ద్వారా ఒక బిడ్డ కావాలని, ఆ సమయంలో నీలి వచ్చిందని ఆమె చెబుతుంది. “నీ అవసరం నాకు అవకాశమైంది” అనే భావన ఆధునిక సమాజంలోని దోపిడీ మనస్తత్వానికి భయంకరమైన నిర్వచనం.
ఇక్కడ నీలి శరీరం ఒక మహిళ అవసరానికి, ఒక పురుషుడి మోసానికి సాధనమవుతుంది. ఆమె అనుమతి ఎక్కడ? ఆమె నిర్ణయం ఎక్కడ? ఆమె జీవితం మీద ఆమెకున్న హక్కు ఎక్కడ?
ఈ ప్రశ్నలే కథను సాధారణ కుటుంబ కథ స్థాయి నుంచి స్త్రీ స్వేచ్ఛ, ఆదివాసీ హక్కులు, శరీర రాజకీయాల చర్చలోకి తీసుకెళ్తాయి.
అయితే కథ చివర్లో నీలి బాధితురాలిగా మిగలదు. తిరుగుబాటు చేస్తుంది. గిరిజన హక్కుల పరిరక్షణ వ్యవస్థను ఆశ్రయిస్తుంది. జ్యోతి మాటలను రికార్డు చేయిస్తుంది. “మోసం ఎవరిని చేసినా తప్పే. అందునా అమాయకమైన గిరిజన తెగలను మోసం చేసి తేలికగా తప్పుకోవాలనుకోవడం అవివేకం” అనే అధికార ప్రతినిధి మాటలతో కథ న్యాయపరమైన దిశలో ముగుస్తుంది. నీలి ఫోనులో వినిపించే మహిషాసురమర్దిని స్తోత్రం ప్రతీకాత్మకంగా ఆమె పరివర్తనను సూచిస్తుంది.
అమాయక నీలి—ప్రశ్నించే నీలిగా మారింది.
ఇదే కథ విజయం.
అయితే విమర్శక దృష్టితో చూస్తే చివరి భాగంలో చట్టపరమైన వివరణ కొంత కథన సహజత్వాన్ని తగ్గిస్తుంది. అధికారిని ప్రవేశపెట్టి సమస్యకు వేగంగా పరిష్కారం చూపడం వల్ల కథలోని మానసిక సంఘర్షణ కొంత వెనక్కి వెళ్లింది. నీలి స్వయంగా ఆధారాలు సేకరించి, పోరాట మార్గాన్ని నిర్మించుకున్నట్లయితే పాత్ర మరింత శక్తిమంతంగా ఎదిగేది. అయినప్పటికీ గిరిజన యువతిపై జరిగే మోసాన్ని కథావస్తువుగా ఎంచుకోవడం అభినందనీయం.
3. రాజ్యహింస –
అంతరాత్మల ఘర్షణ
‘కాలసర్పం’ (రచన: పండరినాథ్ ప్రభల – తెలుగుప్రభ)
రాజ్యహింసను, ఎన్కౌంటర్ల పేరుతో జరిగే బూటకపు హత్యలను విమర్శనాత్మకంగా ప్రశ్నించిన సైకలాజికల్ థ్రిల్లర్ ఈ కథ. శంకర్ అనే పోలీసు ఆఫీసర్ ‘ఎన్కౌంటర్ స్పెషలిస్ట్’గా పేరుతెచ్చుకుని, పైవాళ్ల ఆదేశాల మేరకు ఎంతోమందిని ఫేక్ ఎన్కౌంటర్లలో చంపేస్తుంటాడు. కానీ, వ్యవస్థను ప్రశ్నించే రఫీ అనే ఒక నిజాయితీ గల జర్నలిస్టును చంపాల్సి వచ్చినప్పుడు శంకర్ అంతరాత్మ తొలిసారిగా భయపడుతుంది. చనిపోయే ముందు రఫీ “సార్, నేను ఏ తప్పూ చేయలేదు” అని అనబోయిన మాట శంకర్ ను నిద్రపోనివ్వకుండా వెన్నాడుతుంది. చివరికి రఫీ ఎన్కౌంటర్ కు సంబంధించిన ఆధారాలు బయటపడి శంకర్ స్వయంగా విచారణను ఎదుర్కొంటాడు.
అధికార వ్యవస్థ అండ చూసుకుని విర్రవీగే ఒక మనిషి, చివరికి తన అంతరాత్మ చేతిలోనే ఎలా శిక్షించబడతాడో రచయిత కళ్లకు కట్టినట్లు చూపారు. తప్పును ప్రశ్నించే జర్నలిస్టుల గొంతు నొక్కే వ్యవస్థ దుర్మార్గాన్ని ఈ కథ బలంగా ఎండగట్టింది. వస్తువుపరంగా ఇది ఒక సాహసోపేతమైన రచన.
4. ఆధునిక దాంపత్యాలు –
స్త్రీల సహానుభూతి
‘నీవని… నేనని…’ (రచన: పి.ఎ.యస్.సుధాకరరావు – సాక్షి ఫన్డే)
కార్పొరేట్ వాతావరణంలో పనిచేసే మహిళల మధ్య ఉండే సంఘీభావాన్ని, ఆధునిక దాంపత్యాల్లోని అపార్థాలను సున్నితంగా ఆవిష్కరించిన కథ ఇది. మాలతి అనే కఠినమైన ఆఫీస్ బాస్, తన దగ్గర పనిచేసే నందిని పరధ్యానంగా ఉండటం గమనించి ఇంటికి తీసుకెళ్లి కౌన్సిలింగ్ ఇస్తుంది. నందిని తన భర్త ప్రభాకర్ తనను నిర్లక్ష్యం చేస్తున్నాడని చెప్పినప్పుడు, మాలతి తన సొంత విడాకుల అనుభవాన్ని ఉదాహరణగా చెప్పి, నందినికి ఒక నెల పెయిడ్ లీవ్ మంజూరు చేస్తుంది. భర్త దగ్గర “ఉద్యోగానికి రిజైన్ చేశాను” అని అబద్ధం చెప్పి అతనిలో మార్పు తీసుకురావాలని సూచిస్తుంది. భార్య తనకోసం ఇంత త్యాగం చేసిందా అని ప్రభాకర్ పశ్చాత్తాపపడతాడు.
ఆఫీస్ బాస్ లు కఠినంగా ఉంటారనే మూసను బద్దలుకొడుతూ, ఒక స్త్రీ తోటి స్త్రీకి మానసిక అండగా నిలబడటాన్ని ఈ కథ అందంగా చిత్రించింది. అయితే, తాత్వికంగా చూస్తే భర్తను మార్చడానికి భార్య తన ఉద్యోగాన్ని వదులుకున్నట్లు నాటకం ఆడటం కొంత పాతకాలపు సెంటిమెంటల్ ధోరణిలా కనిపిస్తుంది. ఆధునిక ప్రజాస్వామ్య దాంపత్యంలో ఇరువురు కూర్చుని సమస్యను పరిష్కరించుకునే కోణాన్ని స్పృశించి ఉంటే కథ మరింత అభ్యుదయకరంగా ఉండేది.
5. నిరుద్యోగ సంక్షోభం –
వ్యవస్థాపక స్ఫూర్తి
‘దోస్తులు’ (రచన: ఉమామహేశ్వరి – ప్రజాశక్తి స్నేహ)
ఐటీ రంగంలో లేఆఫ్స్ వల్ల ఉద్యోగాలు కోల్పోయిన యువత పడే మానసిక క్షోభను, ఆ తర్వాత వారు సాగించిన కలెక్టివ్ విజయ ప్రస్థానాన్ని ఈ కథ తెలియజేస్తుంది. క్రిష్, శ్యాం, పండు, టింకు అనే సాఫ్ట్ వేర్ స్నేహితులు ఉద్యోగాలు కోల్పోయి సొంతూరికి వస్తారు. పండు ఆత్మహత్యకు సైతం ప్రయత్నిస్తాడు. కానీ వీరంతా ఒకటై, తమ టెక్నికల్ స్కిల్స్ ను ఉపయోగించి యూట్యూబ్ ఛానల్, కోడింగ్ క్లాసులు, స్పోకెన్ ఇంగ్లీష్ సెంటర్ ప్రారంభించి సక్సెస్ అవుతారు.
ఈ కథలో నిరుద్యోగం అనే సామాజిక మహమ్మారికి ఆత్మహత్య పరిష్కారం కాదని, శ్రమశక్తిని ఉమ్మడిగా పెట్టుబడిగా పెడితే అద్భుతాలు సృష్టించవచ్చని చెప్పే ఆదర్శవంతమైన కథ ఇది. శిల్పపరంగా కథ కాస్త డాక్యుమెంటరీ శైలిలో సాగినప్పటికీ, కథా వస్తువు నేటి సామాజిక అవసరాలకు అద్దం పడుతుంది.
6. పితృస్వామ్య మూలాలు –
ఆత్మాభిమానం
‘తనూజాత్మజ’ (రచన: వింజమూరి శ్రీవల్లి – నమస్తే తెలంగాణ బతుకమ్మ)
మగపిల్లాడే వంశోద్ధారకుడు అనే పాతకాలపు పితృస్వామ్య అహంకారాన్ని బద్దలుకొట్టిన ఉదాత్తమైన కథ ఇది. రామారావుకు మగపిల్లలంటే ఇష్టం, కూతుళ్లు భారమనే భావన ఉంటుంది. అతని సహోద్యోగి సూర్యనారాయణకు కూతురు (తనూజ) ఉంటుంది. రిటైర్ అయ్యాక, రామారావును అతని కొడుకు సరిగా పట్టించుకోడు. కానీ సూర్యనారాయణ ఆర్థిక ఇబ్బందుల్లో ఉన్నప్పుడు అతని కూతురు తనంతట తానే అకౌంట్లో డబ్బులు వేసి తండ్రి ఆత్మాభిమానాన్ని నిలబెడుతుంది. ఇది చూసిన రామారావుకు కనువిప్పు కలిగి, తప్పు తెలుసుకుని సూర్యనారాయణకు క్షమాపణ లేఖ రాస్తాడు.
ఇందులో”ఆత్మజ” అంటే కూతురు అని, ఆమె కేవలం ఆస్తి కాదని, ప్రేమకు, ఆత్మీయతకు ప్రతిరూపమని రచయిత్రి ఎంతో ఆర్ద్రంగా చెప్పారు. కుమారుల పట్ల ఉన్న అంధ మోజును లాజికల్ గా విమర్శించిన విధానం బాగుంది.
7. మానవీయ విలువల పునరుజ్జీవనం
ఈ కోవలో రెండు అద్భుతమైన కథలున్నాయి.
‘అనురాగమే చిరునామా’ (రచన: మనస్విని – ప్రజాశక్తి స్నేహ):
గిరిధర్ అనే ఐఏఎస్ ఆఫీసర్ కథ ఇది. డబ్బు, హోదా కోసం పాకులాడి తనను బాల్యంలో పట్టించుకోకుండా హాస్టల్ కే పరిమితం చేసిన సొంత తల్లిదండ్రులను (విజయేంద్ర, రాజ్యలక్ష్మి) అతను ఎదిరిస్తాడు. తనను ప్రేమగా పెంచిన స్వీపర్లు యాదమ్మ, లక్ష్మయ్యల మేనకోడలు మౌనికను పెళ్లి చేసుకుంటాడు. రక్త సంబంధం కన్నా, శ్రమజీవులు పంచిన వాత్సల్యమే గొప్పదని ఈ కథ చాటిచెప్పింది.
‘చివరిచూపు’ (రచన: చందలూరి నారాయణరావు – వార్త):
రాజు అనే వ్యక్తి తన క్లాస్ మేట్ తండ్రి (పంతులుగారు) చనిపోయినప్పుడు కుల, మత పట్టింపులు పక్కనపెట్టి స్వయంగా కాటికాపరిగా నిలబడతాడు. గతం లో రాజు భార్య గర్భవతిగా ఉన్నప్పుడు ఆ పంతులుగారు వెయ్యి రూపాయలు ఇచ్చి ఆదుకోవడమే ఆ కృతజ్ఞతకు కారణం. ఆధునిక సమాజంలో పతనమవుతున్న మానవత్వానికి ఈ కథ ఒక వెలుగురేఖ.
8. విద్యావ్యవస్థ, కళ –
అసలైన ప్రతిభ అన్వేషణ
‘వైలక్యం’ (రచన: ఎనుగంటి వేణుగోపాల్ – వార్త):
తల్లిదండ్రులు తమ కలలను పిల్లల మీద రుద్దే ధోరణిని వ్యతిరేకించిన కథ ఇది. రాధిక తన కూతురు గీతికను పెద్ద సింగర్ చేయాలనుకుంటుంది, కానీ గీతిక పాటల పోటీలో విఫలమై తనకు ఆసక్తి లేదని చెబుతుంది. అప్పుడు రాధిక నిరాశపడకుండా, అద్భుతమైన గాత్రం ఉన్న రాజు అనే గుడ్డి యాచకుడికి శిక్షణ ఇప్పించి జాతీయ స్థాయి గాయకుడిగా తీర్చిదిద్దుతుంది. శారీరక వైకల్యం కళకు అడ్డుకాదని, సమాజం ఆదరిస్తే అద్భుతాలు జరుగుతాయని ఈ కథ గొప్ప సామాజిక బాధ్యతను నెరవేర్చింది.
9. తరాల అంతరం –
ఆధునిక యువత పరిణతి
‘చేరని తీరం’ (అనువాదం: చింతపట్ల సుదర్శన్ – విశాలాంధ్ర):
ఈ అస్సామీ మూల కథ, తల్లిదండ్రుల అనుమానాలకు, యువత జవాబుదారీతనానికి మధ్య ఉన్న గీతను అద్భుతంగా గీసింది. ఒక తండ్రి తన ఇరవయ్యేళ్ల కూతురు ఐరేణిని శనివారం కాలేజీ తర్వాత అనుమానంగా వెంబడిస్తాడు. ఆమె జిరాక్స్ షాపుకు వెళ్లి, మెడికల్ షాపులో మందులు కొని, ఒక నర్సింగ్ హోమ్ లో ఉన్న తన స్నేహితురాలు రూబీ వాళ్ల అమ్మను పరామర్శించడానికి బాధ్యతగా వెళ్తుంది. కూతురి పరిణతిని చూసి తండ్రి గర్వపడటం ఇందులో ముగింపు. యువతను ఎప్పుడూ అనుమానించే పెద్దల సైకాలజీ మీద ఇదొక సున్నితమైన విమర్శ.
10. మూఢనమ్మకాలు, గ్రామీణ నాస్టాల్జియా
‘మాఊరి రైలుబండి’ (రచన: గన్నవరపు నరసింహమూర్తి – నవతెలంగాణ సోపతి):
పల్లెటూరి వాతావరణంలో నడిచే ఒక ప్యాసింజర్ రైలు (నత్త బండి) ప్రయాణాన్ని అత్యంత హాస్యభరితంగా వర్ణించిన కథ. ఇడ్లీల కోసం, టికెట్ కలెక్టర్ గొడవ కోసం, పాలు తక్కువ పోశాడని స్టేషన్ మాస్టర్ చేసే గొడవ కోసం ఆ రైలు ఎక్కడ పడితే అక్కడ ఆగుతుంది. గ్రామీణ భారతదేశపు సామాజిక చిత్రపటానికి ఇదొక సజీవ సాక్ష్యం.
‘గొలుసు ఉత్తరం’ (రచన: మల్లాది వెంకటకృష్ణమూర్తి – సాక్షి ఫన్డే):
చైన్ లెటర్స్ వల్ల కలిగే అనర్థాలపై మల్లాది మార్క్ సస్పెన్స్ కథ ఇది. జాగృత్ అనే వ్యక్తి పంపిన ఒక గొలుసు ఉత్తరం వల్లనే తన భార్య చనిపోయిందని భ్రమపడిన ఒక వ్యక్తి, జాగృత్ కు విషం ఇవ్వడం మూఢభక్తిలోని ప్రమాదాన్ని ఎత్తిచూపుతుంది.
‘దేవుడు పంపించాడా’ (రచన: యామిజాల జగదీశ్ – వార్త): “నన్ను దేవుడు పంపాడు” అని చెప్పుకునే దొంగ బాబాల భ్రమలను బద్దలు కొట్టిన మినీ కథ ఇది. మానసిక రోగుల ఆసుపత్రి నేపథ్యంలో సాగిన ఈ కథ కళ్లు తెరిపించే హాస్యాన్ని, వ్యంగ్యాన్ని పండించింది.
సాహిత్యం అనేది సమాజపు ఆత్మకు పట్టే అద్దం. 5 జూలై 2026 నాటి ‘కథానిధి’ సంకలనంలోని ఈ 13 కథలు ఆ సత్యాన్ని నూటికి నూరుపాళ్లూ నిరూపించాయి. ఒక వైపు నయా ఉదారవాద విధానాలు సృష్టిస్తున్న అభద్రతను, మరోవైపు పితృస్వామ్య, కుల, వర్గ అహంకారాలను ఈ కథలు నిలదీశాయి. అక్షరాలు కేవలం కాగితాలపై అచ్చుగుద్దిన సిరా మరకలు కావు, అవి దోపిడీని ప్రశ్నించే, మనిషి అంతరంగాన్ని ప్రక్షాళన చేసే జీవనదులు అనడానికి ఈ కథలే సజీవ సాక్ష్యాలు. శిల్పపరంగా ఎక్కడో ఒకట్రెండు కథలు భావవాద, నాటకీయ ధోరణులకు లోనైనప్పటికీ, వస్తుపరంగా ప్రతి కథా బలమైన సామాజిక ప్రయోజనాన్ని ఆశించిందే. తెలుగు కథాస్రవంతి ఇలా నిరంతరం ప్రగతిశీల ఇతివృత్తాలతో, సామాజిక స్పృహతో ప్రవహించడం హర్షించదగ్గ పరిణామం.
