.
‘కథానిధి’ కథల అంతరంగ ఆవిష్కరణ
సాహిత్యమంటే కేవలం అక్షరాలను అందంగా పేర్చడం కాదు, అది సమాజపు ముఖచిత్రం మీద పడుతున్న ముడతలను, మానవ సంబంధాల మధ్య విస్తరిస్తున్న అగాధాలను నిర్మొహమాటంగా రికార్డు చేసే ఒక చారిత్రక సాధనం. ఆధునిక పెట్టుబడిదారీ వ్యవస్థ, ప్రపంచీకరణ, యాంత్రిక జీవనం మనిషి అస్తిత్వాన్ని, ఆత్మీయతను ఎలా హరిస్తున్నాయో నేటి తెలుగు కథ అత్యంత నిశితంగా పరిశీలిస్తోంది.
మునిసురేష్ పిళ్లె గారి బృహత్తర కృషితో ఆగస్టు 2, 2026 నాడు వెలువడిన ‘కథానిధి’ (ఆదివారం కథలు) సంచికను చదివినప్పుడు, అందులోని కథలు స్పృశించిన భిన్నమైన సామాజిక, మానసిక పార్శ్వాలు ఒక సహృదయ విమర్శకుడిగా నన్ను అత్యంత లోతైన ఆలోచనలో పడేశాయి.
భూక్యా గోపినాయక్,
99891 59196
ఒకనాడు కథ కేవలం వినోదానికి మాత్రమే పరిమితం అనే వాదన ఉండేది. కానీ, నేటి కథకు సామాజిక బాధ్యత ప్రాణవాయువుగా మారింది. ఈ వారపు కథలన్నీ ఒకదానికొకటి భిన్నమైన వస్తువులను ఎన్నుకున్నాయి. అట్టడుగు వర్గాల అస్తిత్వ వేదన మొదలుకొని, ఆధునిక కుటుంబాల్లోని ఆస్తి తగాదాలు, భాషా సాంస్కృతిక మూలాల అన్వేషణ, ప్రైవేటు ఆస్తుల రద్దు లాంటి విప్లవాత్మక భావనల వరకు ఎన్నో జటిలమైన అంశాలను ఈ కథలు అత్యంత కళాత్మకంగా, హృదయవిదారకంగా, తాత్వికంగా ఆవిష్కరించాయి. సమాజం ఎదుర్కొంటున్న ఈ సంక్లిష్టతలను రచయితలు ఎంత బలంగా తమ కథా శిల్పంలో ఒదిగించారో, వారి వర్గ దృక్పథం ఎంత ప్రగతిశీలంగా ఉందో ఇప్పుడు అత్యంత వివరంగా, సమగ్రంగా విశ్లేషించుకుందాం.
1. అట్టడుగు వర్గాల అస్తిత్వ ఘోష –
వ్యవస్థపై నెత్తుటి సంతకం:
‘రా.. బంధువు’ (రచన: బి.సుజిన్ కుమార్ – నమస్తే తెలంగాణ బతుకమ్మ)
సమాజంలో అత్యంత దయనీయమైన, అమానుషమైన వ్యవస్థ ‘మ్యానువల్ స్కావెంజింగ్’ (మలమూత్రాలను, మురుగును మనుషులే శుభ్రం చేయడం). ఈ సామాజిక రుగ్మతను, దళిత బహుజన జీవితాల్లోని నెత్తుటి కన్నీటిని అత్యంత ప్రగతిశీలంగా, గుండెను పిండేసేలా ఆవిష్కరించిన అద్భుతమైన కథ బి.సుజిన్ కుమార్ రాసిన ‘రా.. బంధువు’.
ఈ కథలో వస్తువును రచయిత ఎన్నుకున్న తీరు, దానికి వాడిన ప్రతీకలు అసాధారణమైనవి. కథానాయకుడు వినయ్ ఒక సాంఘిక సంక్షేమ కళాశాల విద్యార్థి. ఉపన్యాసాల పోటీలో పాల్గొని, అంతరించిపోతున్న ‘రాబందుల’ ఆవశ్యకత గురించి అద్భుతంగా మాట్లాడి కలెక్టర్ చేతుల మీదుగా బహుమతి అందుకుంటాడు. “కుక్కలు, రాబందులు, కాకులు వంటివి ప్రకృతికి సహజ పారిశుధ్య కార్మికులు. వ్యాధుల వ్యాప్తిని అరికట్టేవి అవే. జటాయువు ఎగరకపోతే మన భవిష్యత్తు ఎగరదు” అని వినయ్ చెప్పే మాటల్లో అపారమైన పర్యావరణ స్పృహ కనిపిస్తుంది.
కానీ, వాస్తవ ప్రపంచంలో వినయ్ తల్లి ఒక మున్సిపల్ పారిశుధ్య కార్మికురాలు. తాత నర్సయ్య ఏ పని చేయలేని వృద్ధుడు. ఇంట్లో చెల్లి లత రజస్వల అయితే, ఆ వేడుక చేయడానికి, కనీసం శానిటరీ ప్యాడ్స్ కొనడానికి కూడా జేబులో రెండు రూపాయలు లేని దయనీయ స్థితి వినయ్ ది. అలాంటి పరిస్థితుల్లో, ఆకలి బాధ తాళలేక, చెల్లి అవసరాల కోసం వినయ్ ‘మ్యాన్ హోల్’ (మురుగు కాలువ) లోకి దిగడానికి సిద్ధపడతాడు.
రచయిత ఇక్కడ సృష్టించిన వైరుధ్యం చూడండి: ఏ సమాజం అయితే ఏసీ ఆడిటోరియంలో వినయ్ ఉపన్యాసానికి చప్పట్లు కొట్టిందో, అదే సమాజం అతన్ని పదివేల రూపాయల కోసం విషవాయువులు నిండిన మురుగు కాలువలోకి నెట్టేసింది. మ్యాన్ హోల్ లో ఊపిరాడక చనిపోతున్న వినయ్ మనసులో అనుకునే మాటలు మన నాగరిక సమాజాన్ని ఉలిక్కిపడేలా చేస్తాయి. “ఒక్కసారైనా దేవుడికి పాపం అనిపించలేదా? రోగాలు రాకుండా ఒళ్లుని, ఎంత కంపునైనా భరించే ముక్కుని ఇవ్వాలని. అదే రాబందులకు ఇచ్చినట్టు! మరీ ఇంత పక్షపాతమా?” అని వినయ్ ప్రశ్నించడం.. మనువాద దైవ భావనపై విసిరిన చెంపపెట్టు.
చివరగా, ఊపిరాడక చనిపోయిన వినయ్ శవాన్ని కాంట్రాక్టర్ సుధాకర్, ఎవరికీ తెలియకుండా ఒక ట్రాక్టర్ లో తీసుకెళ్లి సిటీ అవతల డంపింగ్ యార్డులో పడేస్తాడు. ఒక రాబందు వచ్చి వినయ్ శవం మీద వాలడంతో కథ ముగుస్తుంది. జంతువుల్లో పారిశుధ్య కార్మికులైన రాబందులకు.. సమాజంలో పారిశుధ్య కార్మికులైన దళిత బహుజనులకు మధ్య ఉన్న తాత్విక బంధాన్ని రచయిత ‘రా.. బంధువు’ అనే శీర్షిక ద్వారా అత్యద్భుతంగా ధ్వనింపజేశారు. “నేను మళ్లీ జన్మించాల్సి వస్తే ఒక స్కావెంజర్ గా పుట్టాలని కోరుకుంటాను” అన్న గాంధీ గారి మాటలను ఉటంకిస్తూ కథను ముగించడం సామాజిక అసమానతలపై విసిరిన గొప్ప అస్త్రం. ఈ కథ తెలుగు సాహిత్య చరిత్రలో నిలిచిపోయే ఒక మాస్టర్ పీస్.
ఈ సమీక్షలోని కథలన్నింటినీ చదవడానికి ‘28 జూన్ 2026 కథానిధి ఆదివారం కథలు’ సంకలనం
ఈ కింది లింక్ ద్వారా డౌన్లోడ్ చేసుకోండి
click here
28 జూన్ 2026 నాటి కథానిధి కథలపై ఈ సమగ్ర సమీక్షను యూట్యూబ్ లో వినవచ్చు
2. ప్రాపంచిక ఆస్తుల రద్దు –
మార్క్సిస్టు ఆదర్శవాదం
‘గూటిని మోసుకెళ్లే పిట్ట’ (రచన: ప్రసేన్ – నవ తెలంగాణ సోపతి)
ఆధునిక సమాజంలో మనుషుల మధ్య ఉన్న ఏకైక బంధం ‘ఆస్తి’. ఈ ఆస్తి వారసత్వ చట్టాలే సమాజంలో అసమానతలకు, దోపిడీకి మూలకారణం. ఒకవేళ ఆస్తి వారసత్వ హక్కును రద్దు చేస్తే ఈ సమాజం ఎలా ఉంటుంది? అనే అత్యంత విప్లవాత్మకమైన, ఆదర్శవాద ఇతివృత్తాన్ని ప్రసేన్ ‘గూటిని మోసుకెళ్లే పిట్ట’ కథలో అద్భుతంగా ఆవిష్కరించారు.
ఈ కథలో ఆగిపోయిన ఒక గడియార స్తంభం కింద కూర్చునే ఒక వృద్ధుడి పాత్ర ఒక దార్శనికుడికి ప్రతీక. “పిట్ట గూడు కడుతుంది. పిల్లలు ఎగిరిపోయాక ఆ గూటిని పిట్ట మోసుకుపోదు. మనిషి మాత్రమే చచ్చినా గూటిని పిల్లల కాళ్లకు కట్టేసి, వాళ్లను ఎగరనీయకుండా చేస్తాడు” అని ఆ వృద్ధుడు చెప్పే మాటలు ప్రైవేట్ ఆస్తి భావనపై విసిరిన సైద్ధాంతిక బాణం. ప్రధాని చెవిలో వృద్ధుడు ఈ మాటలు చెప్పగానే, దేశంలో “వారసత్వ హక్కుల రద్దు” చట్టం వస్తుంది. మనిషి మరణించిన తర్వాత అతని ఆస్తి ప్రభుత్వ సంక్షేమ నిధికి చేరుతుందనే చట్టం రాగానే సమాజంలో వచ్చే మార్పులను రచయిత చాలా కవితాత్మకంగా చెప్పారు.
అవినీతి అధికారి రాజారావు తన గోడల్లో దాచిన నోట్ల కట్టలను కాల్చేయబోతే అవి సీతాకోకచిలుకల్లా మారిపోవడం, ప్రతి చిలుక రెక్క మీద లంచం ఇచ్చిన పేదవాడి ముఖం కనిపించడం అద్భుతమైన మ్యాజికల్ రియలిజం. అలాగే, మల్లయ్య అనే రైతు తన యాభై ఎకరాల మామిడి తోట ప్రభుత్వానికి పోతుందని తెలిసి దాన్ని నరికేయబోతాడు. కానీ వృద్ధుడి మాటలతో పరివర్తన చెంది, ఆ చెట్టును ఆస్తిలా కాకుండా ప్రాణమున్న జీవిలా హత్తుకోవడం.. మనిషి ప్రకృతితో మమేకం కావడాన్ని సూచిస్తుంది. “మనిషి తన పిల్లలకు ఆస్తి ఇవ్వాలా? లేక స్వతంత్రంగా బతికే ధైర్యం ఇవ్వాలా?” అని రచయిత లేవనెత్తిన ప్రశ్న ప్రతి పాఠకుడి మెదడును తొలిచేస్తుంది. ఇదొక అత్యుత్తమ సైద్ధాంతిక కథ.
3. భాషా సాంస్కృతిక మూలాల అన్వేషణ –
మానవతావాదం ‘సాపేక్షం’
సాపేక్షం.. రచన: మధురాంతకం నరేంద్ర – తెలుగుప్రభ
ప్రముఖ సీనియర్ రచయిత మధురాంతకం నరేంద్ర గారి కలం నుంచి జాలువారిన అద్భుతమైన కథ ‘సాపేక్షం’. మధురాంతకం వారి కథల్లో కనిపించే రాయలసీమ మాండలికపు సొగసు, పాత్రల మధ్య ఉండే సున్నితమైన మానసిక సంఘర్షణ ఈ కథలో దండిగా ఉన్నాయి.
బెంగుళూరు ఐటీ ఆఫీసులో పనిచేసే జయంత్ కు, తన ఆఫీసుకే చెందిన కావేరి అనే అమ్మాయి మీద మనసు పడుతుంది. ఆమెను వెతుక్కుంటూ కోయంబత్తూరు వెళతాడు. అక్కడ కావేరి కుటుంబం ‘పుదు మయిల్’ అనే తమిళ వారపత్రికను నడుపుతున్నా, వారు మాట్లాడేది, వారి మూలాలు మాత్రం ‘తెలుగు’ అని తెలుసుకోవడం కథలో ఆసక్తికరమైన మలుపు.
ఈ కథ కేవలం ఒక ప్రేమ కథ కాదు, ఇది తమిళనాడులో స్థిరపడిన తెలుగువారి సాంస్కృతిక అస్తిత్వానికి ప్రతీక. “కన్యాకుమారి నుంచి చెన్నై దాకా మన తెలుగు జనాలు నిండా ఉన్నారు. ముగ్గురిలో ఒకరికి అమ్మ భాష తెలుగే. ఆ కాలంలో దేశమంటే సగం జనం తెలుగేనంట” అని కావేరి తండ్రి చెప్పే మాటల్లో అపారమైన చారిత్రక వాస్తవం ఉంది.
అయితే జయంత్ పాత్ర ద్వారా ఆధునిక ఐటీ యువతలోని యాంత్రికతను రచయిత సున్నితంగా ఎండగట్టారు. కావేరి కుటుంబం భాష మీద, సాహిత్యం మీద ఉన్న ప్రేమతో మ్యాగజైన్ నడుపుతుంటే, జయంత్ మాత్రం వాళ్ల ఆర్థిక లావాదేవీలను, సర్క్యులేషన్ ను, బ్యాలెన్స్ షీట్లను లెక్కగట్టి “నెలనెలా పద్దెనిమిది లక్షల టర్నోవర్, లాభం లేదు, మీ ఆస్తుల మీద బాడుగలు వస్తాయి” అని కార్పొరేట్ బుద్ధితో మాట్లాడతాడు. కావేరి తండ్రి కూడా అతని మనస్తత్వాన్ని అర్థం చేసుకుని సున్నితంగా తిరస్కరించడం, “టైము, డిస్టెన్స్, డబ్బూ అన్నీ రిలేటివ్ విషయాలే” అని కావేరి అనడం ఈ కథలోని తాత్విక సారాంశం. మాతృభాషను, బంధాలను కేవలం ‘డబ్బు’ కోణంలో చూసే ఆధునిక యువతకు ఈ కథ ఒక సున్నితమైన హెచ్చరిక. నరేంద్ర గారి శిల్ప నైపుణ్యం ఈ కథను ఒక ఉన్నత స్థాయికి చేర్చింది.
4. మేధోవర్గపు డొల్లత –
చీకటి బతుకుల అస్తిత్వం
‘ఆమెలేని వీధి’ (రచన: ప్రసేన్ – ఆదివారం ఆంధ్రజ్యోతి)
సమాజంలోని అట్టడుగు వర్గాలను, ముఖ్యంగా రెడ్ లైట్ ఏరియాలు లేదా పాడుబడ్డ వీధుల్లో ఉండే అభాగ్యులను మేధావులు, జర్నలిస్టులు ఎలా చూస్తారనే నైతిక ప్రశ్నను లేవనెత్తిన కథ ప్రసేన్ ‘ఆమెలేని వీధి’. ఒక వారంలో ఒకే రచయిత (ప్రసేన్) రాసిన రెండు కథలు అచ్చు కావడం, ఆ రెండూ రెండు విభిన్నమైన, అద్భుతమైన ఇతివృత్తాలను కలిగి ఉండటం విశేషం.
ఈ కథ ఒక జర్నలిస్ట్ దృక్కోణం నుంచి సాగుతుంది. కొత్త బజారు సెంటర్ అనే ఒక మాస్ ఏరియాలో ‘రాణి’ అనే అందమైన యువతి ఈ జర్నలిస్ట్ ను ఆటపట్టిస్తుంటుంది. “సార్.. పేపర్లో ఏ నెత్తురు చిందిస్తున్నారు? నవ్వితే జీతం కట్ చేస్తారా?” అని ఆమె అడిగే ప్రశ్నల్లో ఒక అమాయకత్వం, ఒక ఆత్మీయత కోసం ఆరాటం ఉంటాయి. కానీ జర్నలిస్ట్ మాత్రం తన ‘ఇమేజ్’ దెబ్బతింటుందేమోనని భయపడి ఆమెను పట్టించుకోనట్లు నటిస్తాడు.
ఒక ఏడాది తర్వాత ఆమె చనిపోయిందని తెలిశాక అతనిలో కలిగే అపరాధభావం కథకు ప్రాణం పోసింది. “నేను ఆమెను ఒక మనిషిగా చూడలేదు. కేవలం ఒక కోరికగా, ఒక వ్యామోహంగా చూశాను. ఆమె నవ్వు వెనుక ఉన్న బాధను అర్థం చేసుకోలేదు” అని జర్నలిస్ట్ పడే మథనం.. వాస్తవానికి యావత్ మేధోవర్గపు డొల్లతనానికి ప్రతీక. ఒక అనాథ పిల్లాడు ఆమెను ‘అక్కా’ అని పిలిచినప్పుడు ఆమె కళ్లలో ఆనందం వెల్లివిరియడాన్ని గుర్తుచేసుకుని, “ఆమె ఎవరికో అక్క, ఎవరికో చెల్లి కావాలనుకుంటోంది” అని తెలుసుకోవడం కథకు కరుణరస ముగింపును ఇచ్చింది. “బహుశా కొందరు మరణించరు. వాళ్ల గురించి మనం తెలుసుకోకుండా వదిలేసిన ప్రశ్నలుగా మిగిలి జీవిస్తారు” అనే వాక్యం సాహిత్య చరిత్రలో నిలిచిపోతుంది.
5. ఆస్తి బంధాలు –
వృద్ధాప్యపు చీకటి
‘భాగింపబడిన జీవితం’ (రచన: కొత్తపల్లి ఉదయబాబు – విశాలాంధ్ర)
ఆధునిక సమాజంలో కుటుంబ బంధాలు ఎలా కేవలం ఆస్తుల చుట్టూ తిరుగుతున్నాయో చెప్పే కఠోర వాస్తవం కొత్తపల్లి ఉదయబాబు రాసిన ‘భాగింపబడిన జీవితం’.
భార్య చనిపోయిన మధుకర్ అనే రిటైర్డ్ ఉద్యోగి, తోడు కోసం అరుంధతి అనే మహిళను పెళ్లి చేసుకుంటాడు. ఆస్తిని ముందే పిల్లలకు (ఆమని, శ్రావణ్) రాసిచ్చేస్తాడు. కానీ, పిల్లలు మాత్రం ఆస్తి తీసుకున్న తర్వాత తండ్రిని పట్టించుకోరు. “ఈ వయసులో మీకు పెళ్లి అవసరమా? మాకు భారం కాకూడదనే చేసుకున్నారా? అయితే మీరు రిటైర్ అయ్యాక వచ్చే బెనిఫిట్స్ అన్నీ మాకు సగం సగం ఇచ్చేయండి. మీ మందుల ఖర్చులు మీరు ఉంచుకోండి” అని కూతురు ఆమని అడిగే తీరు.. నేటి విద్యావంతులైన యువతలోని స్వార్థానికి, మానవత్వపు దిగజారుడుతనానికి పరాకాష్ఠ.
అరుంధతి ఈ అవమానాలను భరించలేక ఆత్మాభిమానంతో “నన్ను హీనంగా చూస్తే భరించే శక్తి నాకు లేదు. మీ పిల్లల జీవితాలు వాళ్లవి, మీ జీవితం నాది” అని స్పష్టం చేస్తుంది. “తండ్రిచేత భాగింపబడిన తన జీవితంలో పిల్లలు గుణిజాలు… అరుంధతి జీవితాంతపు శేషం!” అని మధుకర్ అనుకునే ముగింపు చాలా బరువైనది. వృద్ధాప్యంలో మనిషికి కావాల్సింది డబ్బో, ఆస్తో కాదు, ఒక ఆత్మీయమైన ‘తోడు’ అని ఈ కథ నిరూపించింది.
6. పితృస్వామ్య ధిక్కారం –
సమతా కుటుంబ చిత్రణ:
‘ఆదర్శకుటుంబం’ (రచన: మనస్విని – ప్రజాశక్తి స్నేహ)
పితృస్వామ్య వ్యవస్థలో ఇంటి పనులన్నీ కేవలం ఆడవాళ్లే చేయాలనే ఒక అలిఖిత శాసనం ఉంది. ఈ మూసను బద్దలుకొడుతూ, ఆధునిక కుటుంబం ఎలా ఉండాలో ఒక నమూనాను చూపించిన కథ మనస్విని రాసిన ‘ఆదర్శకుటుంబం’.
మధు, మేఘన దంపతుల ఇంటికి స్వరూప్, శాంతి కుటుంబం అద్దెకు వస్తుంది. స్వరూప్ ఒక గ్రూప్-2 ఆఫీసర్ అయినా ఎంతో నిరాడంబరంగా ఉంటాడు. ఆ ఇంట్లో అత్తగారు కూడా సంతోషంగా ఉంటుంది. వారి కుటుంబంలో భార్యాభర్తలు, పిల్లలు అందరూ కలిసి ఇంటి పనులు పంచుకుంటారు. ఒక వారం వంట ఒకరు చేస్తే, ఇంకో వారం ఇంకొకరు చేస్తారు. ఈ ‘డెమొక్రాటిక్’ కుటుంబ వాతావరణం చూసి, ఎప్పుడూ ఇగోలతో బతికే మధు దంపతులు కూడా స్ఫూర్తి పొంది మారతారు.
సమాజంలో మార్పు అనేది ఎక్కడో బయట నుంచి రాదు, మన వంటగది నుంచే, మన ఇంటి నుంచే మొదలవ్వాలి అని రచయిత్రి మనస్విని అత్యంత ప్రగతిశీలంగా ఈ కథలో వివరించారు. స్త్రీ వాద సాహిత్యానికి ఇదొక సానుకూలమైన, ఆచరణాత్మకమైన కథా రూపం.
7. విద్యా మనస్తత్వ శాస్త్రం –
నైతిక విలువల వికాసం:
‘పరివర్తన’ (రచన: మర్రాపు వసుంధరాదేవి – సూర్య)
నేటి విద్యావ్యవస్థలో కేవలం మార్కులు, ర్యాంకుల మీదే కాకుండా పిల్లల నైతిక విలువల మీద కూడా ఉపాధ్యాయులు దృష్టి పెట్టాలని చెప్పే కథ మర్రాపు వసుంధరాదేవి రాసిన ‘పరివర్తన’.
సిరిపురం స్కూల్ హెడ్ మాస్టర్ తిరుపతిరావు గారు “నిజాయితీ అంటే ఎవరూ చూడనప్పుడు కూడా మనం సరైన మార్గంలోనే నడవడం” అని బోర్డు మీద రాస్తారు. సర్పంచ్ కొడుకైన సూర్యం ఆ క్లాసులో అల్లరి పిల్లవాడు. స్కూల్ కంప్యూటర్ల కోసం సర్పంచ్ ఇచ్చిన 25 వేల రూపాయలు డ్రాయర్లో నుంచి మాయమైతే, అందరూ సూర్యాన్నే దొంగ అని అనుమానిస్తారు. సర్పంచ్ కొడుకును అందరి ముందు కొడతాడు. కానీ వాస్తవానికి ఆ డబ్బు దొంగిలించింది పేదవాడైన రాము. తన తల్లి ఆపరేషన్ కోసం ఆ పని చేస్తాడు. కానీ రాము తల్లి ఆ డబ్బు చూసి, “మనల్ని నమ్మి అక్షరాలు నేర్పే గురువుల నమ్మకాన్ని చంపేసి నేను బ్రతికినా ఒక్కటే చచ్చినా ఒక్కటే… నీ విలువలు నీ జీవితాంతం ఉండాలి” అని కొడుకును నిలదీస్తుంది.
ఆ తల్లి సంస్కారానికి, మాస్టారు రాసిన వాక్యానికి ప్రభావితుడైన రాము, డబ్బులు వెనక్కి ఇచ్చేస్తాడు. నిజం తెలుసుకున్న హెడ్ మాస్టర్, అల్లరి పిల్లాడైన సూర్యం దగ్గరకు వెళ్లి “నిన్ను అనుమానించినందుకు నన్ను క్షమించు నాయనా” అని అడగడం.. ఒక గురువు ఉన్నత వ్యక్తిత్వానికి నిదర్శనం. ఈ పరిణామంతో సూర్యం పూర్తిగా మారిపోయి క్రమశిక్షణ గల విద్యార్థిగా మారతాడు. ఉపాధ్యాయుడి నడవడిక, తల్లి పెంపకం పిల్లల భవిష్యత్తును ఎలా మారుస్తాయో ఈ కథ అద్భుతంగా చిత్రించింది.
8. శ్రమజీవుల స్వేదం –
గ్రామీణ ఆర్ద్రత:
‘పచ్చి గడ్డి’ (రచన: మొహమ్మద్ గౌస్ – సాక్షి ఫన్డే)
వ్యవసాయ ఆధారిత గ్రామీణ ఆర్థిక వ్యవస్థ, మూగజీవాలతో మనుషులకు ఉండే అనుబంధం నేపథ్యంగా మొహమ్మద్ గౌస్ రాసిన అద్భుతమైన కథ ‘పచ్చి గడ్డి’. ఎండలు ముదిరిన కాలంలో ఆవులు, గేదెల కోసం పచ్చి గడ్డి తేవడానికి అమీనా అనే ముస్లిం వృద్ధురాలు పడే పాట్లు ఈ కథలో ప్రధానాంశం. ఒకప్పుడు ఉమ్మడి కుటుంబంగా ఉన్న ఆమె కొడుకులు ఇప్పుడు విడిపోయి పట్నం బాట పట్టారు.
భూములు ప్లాట్లుగా మారుతున్నాయి. పచ్చిగడ్డి దొరకడమే కష్టమైపోతున్న తరుణంలో, కోడలి మాటలు పడుతూ కూడా మూగజీవాల కోసం అమీనా పడే తపన గ్రామీణ జీవితపు ఆర్ద్రతను తెలియజేస్తుంది. వస్తు పరంగా ఇది చాలా స్థానికమైనది అయినా, దానిలో ఇమిడి ఉన్న ఎమోషన్ సార్వజనీనమైనది. మనుషుల్లోని యాంత్రికతను, మూగజీవాల పట్ల ఒక తల్లికి ఉండే వాత్సల్యాన్ని రచయిత చాలా సహజమైన మాండలికంలో చిత్రీకరించారు.
9. తాత్విక అద్వైతం –
విశ్వజనీన భావన:
‘గుడ్డు’ (రచన: మల్లాది వెంకటకృష్ణమూర్తి – సాక్షి ఫన్డే)
మల్లాది వెంకటకృష్ణమూర్తి ‘గుడ్డు’ కథ ఒక వినూత్నమైన సైన్స్ ఫిక్షన్/తాత్విక ప్రయోగం..
రోడ్డు ప్రమాదంలో చనిపోయిన ఒక వ్యక్తికి, దేవుడు ఎదురై సృష్టి రహస్యాన్ని వివరిస్తాడు. పునర్జన్మ అంటే భవిష్యత్తులోకే కాకుండా గతంలోకి కూడా ఉంటుందని, ప్రపంచంలోని ప్రతి మనిషీ (గాంధీ, హిట్లర్ అందరూ) ఆ ఒక్క ఆత్మయొక్క భిన్న రూపాలే అని దేవుడు చెబుతాడు.
“నువ్వు ఎవరినైనా బాధించిన ప్రతిసారీ, నువ్వు నిన్నే బాధించుకున్నావు. నువ్వు ఇతరులకి చేసిన ప్రతి మంచి పనీ నీకోసమే చేసుకున్నావు” అని బోధించడం, భారతీయ అద్వైత సిద్ధాంతానికి (సబ్ మాయా హై / అహం బ్రహ్మాస్మి) ఆధునిక రూపం. మనుషుల మధ్య ఉన్న ద్వేషాలు, యుద్ధాలు ఎంత అర్థరహితమో ఈ కథ అత్యంత ప్రశాంతమైన శైలిలో వివరిస్తుంది.
10. ఆధునిక మహిళా సాధికారతకు అద్దం:
‘శశిరేఖా పరిణయం’ (రచన: తాళ్లూరి లక్ష్మి – వార్త)
తాళ్లూరి లక్ష్మి రచించిన ‘శశిరేఖా పరిణయం’ కథ ఒక యువ ఐఏఎస్ అధికారిణి అంకితభావానికి, ఆధునిక మహిళా సాధికారతకు అద్దం పడుతుంది.
ప్రభుత్వ పాఠశాల హెడ్మాస్టర్ రాఘవరావు, రేవతిల ఏకైక కుమార్తె శశిరేఖ సివిల్స్ లో ర్యాంకు సాధించి డిప్యూటీ కలెక్టర్ గా బాధ్యతలు స్వీకరిస్తుంది. ఆమెకు వివాహం చేయాలని తల్లి రేవతి ఆరాటపడగా, సంబంధాలు చూస్తున్న క్రమంలోనే తుఫాను విపత్తు ఎదురవుతుంది. విధి నిర్వహణ కోసం శశిరేఖ తన సెలవును రద్దు చేసుకుని లంక గ్రామాల్లో సహాయక చర్యలకు స్పెషల్ ఆఫీసరుగా వెళుతుంది. అక్కడ తేజ గ్రూప్ ఆఫ్ ఇండస్ట్రీస్ తరపున సహాయం చేయడానికి వచ్చిన యశస్వి అనే యువకుడి బృందంతో కలిసి ప్రజలను ఆదుకుంటుంది. ఆ విపత్తు సమయంలో శశిరేఖ చూపిన పర్యవేక్షణ బాధ్యతలు, బాధితుల పట్ల ఆమె కనబరచిన దయ, నిద్రాహారాలు లేకుండా అహోరాత్రాలు శ్రమించే తత్వం యశస్విని ఎంతగానో ఆకర్షిస్తాయి.
చివరకు, యశస్వి తండ్రి, తేజ గ్రూప్ అధినేత అయిన ధర్మతేజ స్వయంగా రాఘవరావు గారి ఇంటికి వచ్చి, విపత్తు సమయంలో శశిరేఖ పనితీరును ప్రశంసిస్తూ తన కొడుకుకిచ్చి వివాహం చేయడానికి సంబంధం అడుగుతాడు. అప్పటికే పరిచయం ఉన్న యశస్వి పట్ల శశిరేఖ కూడా అంగీకారమేనని తలాడించడంతో ఇరు కుటుంబాలు సంతోషంగా ఒప్పుకుంటాయి.
ఆడపిల్ల జీవితం అంటే కేవలం పెళ్లి చేసుకోవడమే కాదని, తన వృత్తి పట్ల నిజాయితీ, సామాజిక బాధ్యత ఉంటే ఉన్నతమైన భవిష్యత్తు, గౌరవం దానంతట అవే వస్తాయని ఈ కథ చక్కగా వివరిస్తుంది.
సాహిత్యం నిరంతరం ప్రవహించే నది లాంటిది. అందులో సమాజపు మురికి, స్వచ్ఛత రెండూ ప్రతిఫలిస్తాయి. ఆగస్టు 2, 2026 నాటి ‘కథానిధి’ సంకలనంలోని ఈ పది కథలూ పది సామాజిక పత్రాలు. అటు దళిత బహుజనుల జీవన పోరాటాన్ని అక్షరబద్ధం చేసిన ‘రా.. బంధువు’ అయినా, ప్రైవేటు ఆస్తి రద్దును కలగన్న ‘గూటిని మోసుకెళ్లే పిట్ట’ అయినా, మేధోవర్గపు నకిలీతనాన్ని చూపిన ‘ఆమెలేని వీధి’ అయినా… ప్రతి కథా సమాజంలోని ఒక చీకటి కోణాన్ని వెలుగులోకి తీసుకురావడానికి ప్రయత్నించింది.
రచయితలు తమ పాత్రల అంతరంగంలోకి చొచ్చుకుపోయి, వారి భయాలను, ఆశలను, పోరాటాలను అత్యంత కళాత్మకంగా, శిల్పబద్ధంగా చిత్రించారు. సమాజంలో వస్తున్న సంక్లిష్టమైన మార్పులను, మనిషిలోని స్వార్థాన్ని, అదే సమయంలో మొలకెత్తుతున్న మానవత్వాన్ని ఈ కథలు సమగ్రంగా రికార్డు చేశాయి. మన చుట్టూ జరుగుతున్న కల్లోల జీవితాన్ని ఇంత నిశితంగా పరిశీలించి, పాఠకుల ఆలోచనా క్షితిజాలను విస్తృతం చేసిన ఈ రచయితలందరూ అభినందనీయులు. మునిసురేష్ పిళ్లె గారి అకుంఠిత కృషితో వెలువడుతున్న ఇలాంటి ‘కథానిధి’ సంకలనాలు తెలుగు కథా భవిష్యత్తుకు, సాహిత్య పఠనాసక్తికి గొప్ప భరోసానిస్తున్నాయి. నేటి సమాజానికి అవసరమైన ఒక గొప్ప తాత్విక, సామాజిక, వర్గ చైతన్యాన్ని ఈ కథలు అందిస్తున్నాయి అనడంలో ఎలాంటి సందేహం లేదు. తెలుగు కథ సజీవంగా ఉంది, మరింత పదునుగా ప్రశ్నిస్తోంది!
