.
‘కథానిధి’ వస్తు-శిల్ప పరామర్శ
సాహిత్యం అంటే కేవలం అక్షరాలను పేర్చడం కాదు. అది కాలం కడుపులో దాచుకున్న నిశ్శబ్దపు ఆర్తనాదాలకు ఆకారం ఇవ్వడం. మంచి కథ అనేది కేవలం ఒక ప్రారంభం, ముగింపు ఉన్న సంఘటనల సమాహారం కాదు. అది మనిషి అంతరంగంలో చెలరేగే కల్లోలాలను, సమాజపు పొరల్లో ఏర్పడుతున్న పగుళ్లను పాఠకుడి కళ్లకు కట్టే ఒక సజీవ శిల్పం. ఆధునికత పేరిట మనం నిర్మించుకుంటున్న కాంక్రీటు అడవుల్లో, ప్రపంచీకరణ విసిరిన వలయంలో, కృత్రిమ మేధ (AI) రాజ్యమేలుతున్న ఈ రోజుల్లో.. మనిషి ఎంతలా ఉక్కిరిబిక్కిరి అవుతున్నాడో, తన ఉనికిని తాను ఎలా కోల్పోతున్నాడో నేటి కథ అత్యంత ఆర్ద్రంగా రికార్డు చేస్తోంది.
మునిసురేష్ పిళ్లె నిరంతర కృషితో 20 సెప్టెంబర్ 2026 నాడు వెలువడిన ‘కథానిధి’ (ఆదివారం కథలు) సంచికను ఒక సాహితీ పిపాసిగా, విమర్శకుడిగా చదివినప్పుడు, అందులోని పదమూడు కథలు మన సమకాలీన సామాజిక, మానసిక సంక్షోభాలకు సజీవ దర్పణాలుగా నిలిచాయి. వస్తువు ఎంత గొప్పదైనా దానికి సరైన ఆకృతినిచ్చే ‘కథాశిల్పం’ లోపించినప్పుడు ఆ కథ పాఠకుడి గుండెల్లో పదిలంగా నిలబడలేదు. మానవతావాదపు గీటురాయిపై నిలబెట్టి ఈ సంకలనంలోని కథల వస్తు-శిల్పాలను ఇక్కడ విపులంగా, లోతుగా విశ్లేషిద్దాం.
భూక్యా గోపినాయక్,
99891 59196
1. సృజనకారుడి ఆకలి కేక – ఆత్మన్యూనతా హాస్యం
కథ: రాయని డైరీలో ఒక పేజీ
రచయిత: కె.ఎ. మునిసురేష్ పిళ్లె (తెలుగుప్రభ)
ఆధునికత పేరిట మనం నిర్మించుకుంటున్న కాంక్రీటు అడవుల్లో, ప్రపంచీకరణ విసిరిన వలయంలో మనిషి తన అస్తిత్వాన్ని కోల్పోతున్న ఈ కాలంలో… సాహిత్యం ఒక నిఖార్సయిన ఆయుధంలా పనిచేయాలి. సమాజంలో జరిగే ఎన్నో అన్యాయాలను, అక్రమాలను ప్రశ్నించే రచయిత, తన సొంత జీవితంలో ఎదుర్కొనే అవమానాలను, ఆకలి మంటలను ఎవరూ పట్టించుకోరు. అలాంటి ఒక సృజనకారుడి (రచయిత/సహాయ దర్శకుడు) అంతరంగాన్ని, అతడు పడే దైనందిన బతుకుపోరును అత్యంత వాస్తవికంగా, గుండెల్ని పిండేసే డార్క్ హ్యూమర్ తో ఆవిష్కరించిన అద్భుతమైన కథ… కె.ఎ. మునిసురేష్ పిళ్లె రచించిన ‘రాయని డైరీలో ఒక పేజీ’.
తెలుగుప్రభ దినపత్రికలో ప్రచురితమైన ఈ కథ, ఒక రచయిత ఉదయం నిద్రలేచినప్పటి నుండి రాత్రి పడుకునే వరకు ఎదుర్కొనే ఒక రోజు దినచర్యను వివరిస్తుంది. కానీ ఇది కేవలం ఒక రోజు కథ కాదు. సినిమా, సాహిత్య రంగాలను నమ్ముకుని బతుకుతున్న వేలాది మంది అభాగ్యుల, కలల వ్యాపారుల జీవితాలకు సజీవ దర్పణం. ఒక రచయిత తన వస్తువును పాఠకుడి గుండెల్లోకి దించడానికి ఎలాంటి శిల్పకౌశలాన్ని వాడాడు? దృశ్య చిత్రణ, వ్యంగ్యం, ఆత్మపరిశీలన ఈ కథలో ఎలా సాగాయి? అన్న కోణంలో ఈ కథను విపులంగా విశ్లేషిద్దాం.
20 సెప్టెంబరు 2026 ఆదివారం కథల పీడీఎఫ్ సంకలనాన్ని ఇక్కడ డౌన్లోడ్ చేసుకోండి.
KATHANIDHI Adivaram Kathalu 20260920 new
కథ అమీర్ పేట కృష్ణానగర్ ప్రాంతంలో ఉండే ఒక అసిస్టెంట్ డైరెక్టర్/రచయిత జీవితంతో మొదలవుతుంది. నెలలో మొదటి వారం, అద్దె కట్టేసిన తర్వాత మిగిలిన కొద్దిపాటి డబ్బుతో సింగిల్ చికెన్ బిర్యానీ తెచ్చుకుని, ఆత్రంతో చికెన్ ముక్కలన్నీ మధ్యాహ్నమే తినేసి, రాత్రికి వట్టి కుష్కా (మసాలా అన్నం) తిని ఆనందపడే బతుకు అతనిది. ఆకలిని జయించడానికి, తన ఆత్మాభిమానాన్ని కాపాడుకోవడానికి అతను పడే తాపత్రయం కథ మొదటి పేరాలోనే పాఠకుడికి కనెక్ట్ అవుతుంది.
ఇరానీ కేఫ్ లో అతనికి తారసపడే ఒక పరాన్నజీవి మిత్రుడు (రెండేళ్లుగా కో-డైరెక్టర్ అని చెప్పుకునేవాడు) మరో ప్రధాన పాత్ర. వాడు సిగరెట్ కొనుక్కోలేడు కానీ, మూడు వందల కోట్ల పాన్ ఇండియా సినిమా చేస్తున్నానని, విజయ్ దేవరకొండ కోసం చూస్తున్నానని కోతలు కోస్తుంటాడు. ఇదంతా అబద్ధం అని తెలిసినా, కథకుడు మౌనంగా వింటాడు. ఇక్కడ రచయిత సినిమా పరిశ్రమలోని ఒక పచ్చి వాస్తవాన్ని ఆవిష్కరించారు. తమకు ఏమీ చేతకాకపోయినా, జేబులో రూపాయి లేకపోయినా.. బతకాలంటే ఆ మాత్రం దబాయింపు, కోతలు ఉండాలనేది ఆ పరిశ్రమలో ఒక నగ్న సత్యం.
ఈ కథలో పాఠకులను అత్యంత ఆశ్చర్యపరిచే, ఆలోచింపజేసే మరో కోణం.. సాహిత్య ప్రపంచంలోని హిపోక్రసీ. కథకుడు ఎనిమిది నెలల క్రితం ఐదొందల కాపీలతో ఒక కథల పుస్తకం వేస్తాడు. అందులో కేవలం 53 మాత్రమే అమ్ముడవుతాయి. దానికి ఒక సండే మ్యాగజైన్ లో రివ్యూ తెచ్చుకోవడానికి అతను పడిన కష్టం వర్ణనాతీతం. ప్రెస్ క్లబ్ లో ఆ రివ్యూ రాసేవాడికి బీర్లు తాగించడం, వాడు చెప్పే సొంత డప్పు వింటూ గంటల తరబడి కూర్చోవడం, ప్రతి గురువారం వాడి ఇంట్లో భజనలకు వెళ్లి పాటలు పాడటం.. ఇవన్నీ చేస్తే కానీ ఒక రివ్యూ రాలేదు అన్న సత్యం, నేటి సాహిత్య లోకపు డొల్లతకు చెంపపెట్టు. పుస్తకాలకు వచ్చే రివ్యూల వెనుక ఎంతటి రాజకీయం, పైరవీలు ఉంటాయో ఈ కథ నిర్మొహమాటంగా బట్టబయలు చేసింది.
ఈ కథకు అతిపెద్ద బలం రచయిత ఎంచుకున్న కథన శైలి . కథకుడిగా తనను తాను ఎగతాళి చేసుకుంటూ రాసిన విధానం అద్భుతం. తన కష్టాన్ని ఏడుపు రూపంలో చెప్పకుండా, వ్యంగ్యం ద్వారా దాని తీవ్రతను పెంచారు మునిసురేష్ పిళ్లె.
ఒక ‘ఆంటీ’ (మహిళా పాఠకురాలు) వాట్సాప్ లో మెసేజ్ చేసి రెండు పుస్తకాలు ఆర్డర్ చేస్తుంది. పోస్టల్ ఛార్జీలు 70 రూపాయలు మిగుల్చుకోవడానికి, అలాగే బ్రేక్ ఫాస్ట్ లేదా కాఫీ దొరుకుతుందన్న ఆశతో కథకుడు తన బస్ పాస్ ఉపయోగించి స్వయంగా ఆమె ఇంటికి వెళ్లి పుస్తకాలు ఇస్తాడు. ఆమె పెట్టిన దోసెను రచయిత వర్ణించిన తీరు కథాశిల్పంలో ఒక మాస్టర్ పీస్. “ఉల్లిపొర దోసె (40 GSM మందం) లోంచి కింది ప్లేటు రంగులు కనిపిస్తున్నాయి” అని రచయిత పోలుస్తాడు. తన కథల పుస్తకానికి అక్షరాలు కనపడకూడదని ఖరీదైన 80 GSM పేపర్ వాడిన రచయితకు, ఆకలి తీర్చుకోవడానికి మాత్రం కింది పళ్లేం డిజైన్ కనిపించేంత పలచటి 40 GSM దోసె దొరకడం ఎంతటి విషాదమో, అంతటి హాస్యం! “గణితంలో ప్లస్ ను మైనస్ తో హెచ్చవేస్తే ఫలితం మైనస్సే వస్తుంది. జీవితంలో కూడా పాత తీపి జ్ఞాపకాలను, ప్రస్తుత చేదు వాస్తవాలతో హెచ్చవేస్తే అది చేదుగానే మారుతుంది” అనే తాత్వికత ఈ కథలో అత్యున్నతమైన లైన్.
ఉదయం దోసెతో ఆకలి తీరని కథకుడు, మధ్యాహ్నం భోజనం కోసం గతంలో తాను పనిచేసిన ఒక ప్రొడ్యూసర్ ఆఫీసుకి వెళితాడు. అక్కడ ఆ నిర్మాత చేసే వెటకారం, అవమానం వర్ణనాతీతం. కొత్తగా వచ్చిన ఒక పీలటి అసిస్టెంట్ డైరెక్టర్ ను పిలిచి.. “సార్ గట్టి పిండం. ఒక నెల జీతం ఇవ్వకపోతే పీకల మీద కూర్చుని వసూలు చేసుకున్నాడు. ఇప్పుడు మన రేంజ్ లో లేడు” అని పరోక్షంగా అవమానిస్తాడు.
ఈ డైలాగ్ లో మూడు అర్థాలు ఉన్నాయని కథకుడు డీకోడ్ చేస్తాడు:
1. ‘గట్టి పిండం’ అనడం ద్వారా పనిమంతుడు అనే ప్రశంస ముసుగులో ఉన్న నింద.
2. జీతం కోసం తను అసోసియేషన్ కు వెళ్లానన్న సీక్రెట్ లీక్ అవ్వడం.
3. కొత్తగా వచ్చిన అసిస్టెంట్ కు “నువ్వు జీతం అడిగితే నీకూ ఇదే గతి పడుతుంది” అని పరోక్ష హెచ్చరిక.
కార్పొరేట్ ప్రపంచంలో, సినిమా రంగంలో యజమానులు తమ కింద పనిచేసేవారిని ఎంత సైకలాజికల్ గా అణచివేస్తారో చెప్పడానికి ఈ ఒక్క సన్నివేశం చాలు. ఆఖరికి ఆ నిర్మాత, ఆ కొత్త కుర్రాడికి 50 రూపాయలు ఇచ్చి కూరలు తెచ్చుకోమని, అందులోనే “ఒక గ్లాసు” బియ్యం పెట్టుకోమని చెప్పడం ద్వారా.. కథకుడికి అక్కడ అన్నం లేదని పరోక్షంగా గెంటేస్తాడు.
కడుపు కాలుతుంటే, రవీంద్ర భారతిలో ఏదో స్కూల్ ఫంక్షన్ కు వెళ్లి, కవర్ చేసుకుంటూ రెండు ప్లేట్ల సమోసాలు, ఫ్రూటీలు తీసుకుని ఆకలి తీర్చుకోవడం రచయిత బతుకు పోరాటానికి పరాకాష్ట.
రాత్రి పది గంటలకు రూముకు వస్తున్నప్పుడు మరో వ్యక్తి వాట్సాప్ లో పుస్తకం ఆర్డర్ చేస్తాడు. డిస్కౌంట్ అడుగుతాడు. కథకుడు పొరపాటున తాను కృష్ణానగర్ లో ఉన్నానని చెప్పడంతో, జూబ్లీహిల్స్ లో ఉండే ఆ వ్యక్తి “పోస్టల్ చార్జీలు దండగ, నువ్వే వచ్చి ఇచ్చెయ్” అంటాడు. 70 రూపాయల పోస్టల్ చార్జీ మిగులుతుందనుకుంటే, మళ్లీ తనే స్వయంగా వెళ్లి ఇవ్వాల్సిన దౌర్భాగ్య పరిస్థితి. “రేపటి రోజు ఎలా గడుస్తుందో… పన్నెండు దాటితే గానీ దినఫలాలు చెక్ చేసుకోలేం!” అన్న నిట్టూర్పుతో కథ ముగుస్తుంది.
‘రాయని డైరీలో ఒక పేజీ’ కేవలం ఒక వ్యక్తి కథ కాదు.. ఇది కలలు కనే ప్రతీ సృజనకారుడి దైనందిన సంఘర్షణ. సమాజపు వెక్కిరింతలను ఎదుర్కొంటూ, అక్షరాన్ని నమ్ముకుని బతుకుతున్న ప్రతీ రచయితకూ ఈ కథ ఒక దర్పణం. అటు వాస్తవికతను, ఇటు కళాత్మకతను సమపాళ్లలో కూర్చి, ‘డార్క్ హ్యూమర్’ అనే కత్తితో సమాజపు హిపోక్రసీని కోసిన మునిసురేష్ పిళ్లె గారి కలం మరింతగా ఇలాగే సాగాలని ఆకాంక్షిద్దాం! కొత్త కథకులు వాస్తవికతను ఎలా కథాశిల్పంగా మలచాలో తెలుసుకోవడానికి ఈ కథ ఒక గొప్ప పాఠ్యపుస్తకం.
2. ఆధునిక దాంపత్యపు అగాధాలు – ఎండిన సరస్సులు
కథ: నిశ్శబ్దానికి ఆవల
రచయిత్రి: డా. దారల విజయకుమారి (ఆదివారం ఆంధ్రజ్యోతి)
ఆధునిక ఉరుకుల పరుగుల జీవితంలో, ఒకే ఇంట్లో ఉంటూ కూడా భార్యాభర్తల మధ్య ఏర్పడే అదృశ్యమైన మానసిక దూరాన్ని అత్యంత ఆర్ద్రంగా, హృద్యంగా ఆవిష్కరించిన అద్భుతమైన కథ ‘నిశ్శబ్దానికి ఆవల’. ఆదివారం ఆంధ్రజ్యోతి దినపత్రిక కోసం డాక్టర్ దారల విజయకుమారి రచించిన ఈ కథ, నేటి యాంత్రిక సమాజంలో అనుబంధాల విలువను చాటిచెప్పే ఒక అందమైన దృశ్యకావ్యంలా సాగుతుంది.
వృత్తిపరమైన బాధ్యతల్లో, మొబైల్ ఫోన్ల మాయలో పడిపోయి, తన కోసం పరితపించే భార్య ‘హృదయ’ను ‘వర్ధన్’ ఎలా నిర్లక్ష్యం చేస్తాడనేది ఈ కథ ఇతివృత్తం. హృదయకు ఖరీదైన బహుమతులు, విదేశీ పర్యటనలు లాంటి పెద్ద కోరికలు ఉండవు. రోజులో కనీసం ఇరవై నిమిషాల పాటు తన భర్త తనతో సమయం గడపాలని ఆశపడుతుంది. కానీ వర్ధన్ కు ఎప్పుడూ లాప్ టాప్, క్లయింట్ మీటింగుల మీదే ధ్యాస. తన ఉనికిని, ఆనందాన్ని కోల్పోతున్నానని గ్రహించిన హృదయ, ఒకరోజు “నన్ను వెతకడానికి తొందరపడకు” అని ఒక చిన్న చీటీ రాసి ఇల్లు వదిలివెళ్లిపోతుంది.
ఆమె వెళ్లిపోయాకే ఆ ఖాళీ ఇంట్లో వర్ధన్ కు ఆమె విలువ, ఆమె లేని నిశ్శబ్దం ఎంత భయానకమో తెలిసొస్తుంది. ఇంటిని సర్దుతున్నప్పుడు వర్ధన్ కు ఆమె దాచిన చిన్న చెక్క పెట్టె దొరుకుతుంది. అందులో “ఒకటి చల్లారిపోయింది, ఇంకొకటి కన్నీళ్లతో తాగాను” అని కాఫీ బిల్లు మీద రాసిన వాక్యం, “సమయం ఇచ్చినవారినే జ్ఞాపకాలు ప్రేమిస్తాయి” అనే వాక్యాలు పాఠకుల గుండెలను బలంగా తాకుతాయి. రచయిత్రి వాడిన ఈ కవిత్వమయమైన భాష, అద్భుతమైన ప్రతీకలు ఈ కథకు ప్రాణం పోశాయి.
చివరగా, తన తప్పును తెలుసుకున్న వర్ధన్, హృదయ ఇచ్చిన చిరునామా ఆధారంగా ‘ఆనందనిలయం సేవాశ్రమం’ దగ్గరకు వెళితాడు. అక్కడ పిల్లలకు కథలు చెబుతూ ప్రశాంతంగా ఉన్న హృదయను కలుస్తాడు. తన మొబైల్ ఫోన్ ను పక్కన పెట్టి, కిందపడిన పాపను ఎత్తుకోవడం ద్వారా వర్ధన్ తను మారాడని చేతల్లో నిరూపించుకోవడం చాలా గొప్పగా ముగుస్తుంది. “ప్రేమ దగ్గరకు రావడానికి కారణాలు అవసరం లేదు, మనిషి తన సమయాన్ని ప్రేమించే వాళ్ల కోసం ఖర్చు చేయాలనే మనసు ఉంటే చాలు” అని రచయిత్రి ఇచ్చిన ముగింపు ఎంతో సానుకూలంగా, స్ఫూర్తిదాయకంగా ఉంది.
వివాహ బంధంలో సమయం, స్పర్శ, మాట ఎంత ముఖ్యమో నేటి తరానికి ఈ కథ అత్యంత సున్నితంగా, అందంగా వివరిస్తుంది. ఇది ప్రతి హృదయాన్ని హత్తుకునే ఒక స్వచ్ఛమైన ప్రేమకథ!
3. కృత్రిమ మేధస్సు వర్సెస్ మాతృత్వం – అస్తిత్వ సంక్షోభం
కథ: గాంధారి గర్భం
రచయిత: యాళ్ల అచ్యుతరామయ్య (నమస్తే తెలంగాణ బతుకమ్మ)
ఆధునిక సాంకేతికత, కృత్రిమ మేధ (AI) మానవ జీవితాల్లోకి ఎంతలా చొచ్చుకువచ్చాయో, వాటి వల్ల ఎలాంటి నైతిక, భావోద్వేగ సంక్షోభాలు తలెత్తుతున్నాయో అత్యంత సహజంగా, ఆర్ద్రంగా ఆవిష్కరించిన అద్భుతమైన కథ.. యాళ్ల అచ్యుతరామయ్య రచించిన ‘గాంధారి గర్భం’. నమస్తే తెలంగాణ బతుకమ్మ సంచికలో ప్రచురితమైన ఈ కథ, నేటి కార్పొరేట్ వైద్యరంగం సృష్టిస్తున్న ‘డిజైనర్ బేబీస్’ అనే అత్యాశను ఎంతో లోతుగా, తాత్వికంగా ప్రశ్నించింది.
అమెరికాలో స్థిరపడిన అభిరాం, ధాత్రి దంపతులు పిల్లల కోసం ఐవీఎఫ్ (IVF) పద్ధతిని ఆశ్రయించి, ఏకంగా వంద ఎంబ్రియోలను (పిండాలను) సృష్టిస్తారు. వంద పిండాలు అనగానే మనకు పురాణాల్లోని గాంధారి గుర్తుకురావడం సహజం. కానీ ఈ ఆధునిక గాంధారి (ధాత్రి) కళ్లకు గంతలు కట్టుకోలేదు. తన మాతృత్వపు బాధ్యత పట్ల అత్యంత స్పృహతో ఉంటుంది. ఆ వంద పిండాలను కృత్రిమ మేధతో విశ్లేషించి, అత్యధిక మేధస్సు ఉన్న పిండాన్నే ఎంచుకోవాలని అభిరాం ఆరాటపడతాడు. కానీ, ఒక పిండం కోసం మిగిలిన 99 పిండాలను ‘డిస్కార్డ్’ (నాశనం) చేస్తారని తెలిసి ధాత్రి మాతృహృదయం తీవ్రంగా తల్లడిల్లుతుంది.
ఈ కథలో రచయిత వాడిన ప్రతీకాత్మకత అత్యున్నత స్థాయిలో ఉంది. ధాత్రి కనే కలలో, గుడ్లగూబల గుంపు (అభిరాంకు ఇష్టమైన, కేవలం తెలివికి ప్రతీకలైన పక్షులు) ఆమె పిండాలను పొడుచుకు తినడానికి రావడం, వాటిని ప్రేమకు ప్రతీకలైన నెమళ్లు రక్షించడం.. ఆమె అంతరంగంలో జరుగుతున్న మాతృత్వపు పోరాటానికి ఒక అద్భుతమైన దృశ్యరూపం.
చివరగా, ధాత్రి తల్లి వసుంధర (రిటైర్డ్ టీచర్) చెప్పే మాటలు ఈ కథకు ఆత్మ లాంటివి. “పిల్లలు ఎటువంటి లక్షణాలతో పుట్టాలనేది ప్రకృతి నిర్ణయించాలి కానీ, మనం జన్యువులను మార్చి డిజైనర్ బేబీలను సృష్టిస్తే వారు పరిశ్రమల్లో తయారయ్యే సరుకులు అవుతారు” అని ఆమె ఇచ్చిన సందేశం ప్రతి ఒక్కరి కళ్లు తెరిపిస్తుంది. కేవలం ఒక ఆరోగ్యకరమైన బిడ్డను ఎంచుకుని, మిగతా పిండాలను పరిశోధనలకు లేదా అవసరమైన వారికి దానం చేయడం ద్వారా వాటన్నింటినీ బతికించుకోవచ్చు అన్న పరిష్కారం.. ఎంతో ఆశాజనకంగా, మానవతావాదంతో ముగుస్తుంది.
సైన్స్, ఎథిక్స్ (నైతికత), మానవ భావోద్వేగాలను ఒకే త్రాటిపై నడిపిస్తూ, మనిషి ఎంత ఎదిగినా ప్రకృతికి, సహజత్వానికి, ప్రేమకు తలవంచాల్సిందేనని చాటిచెప్పిన ఈ కథ.. ఆధునిక తెలుగు సాహిత్యంలో ఒక ఆణిముత్యం లాంటిది. ఆలోచింపజేసే ఇటువంటి అత్యుత్తమ కథను అందించిన రచయిత యాళ్ల అచ్యుతరామయ్య అభినందనీయులు.
4. వాన కోసం నిరీక్షణ – వ్యవసాయ సంక్షోభం
కథ: వానకురిసింది!
రచయిత: కె.శరచ్చంద్ర జ్యోతిశ్రీ (విశాలాంధ్ర)
కె. శరచ్చంద్ర జ్యోతిశ్రీ విశాలాంధ్ర దినపత్రిక (కథానిధి) లో రచించిన ‘వానకురిసింది!’ కథ, నేటి పల్లెటూళ్ల ముఖచిత్రానికీ, వ్యవసాయ రంగం ఎదుర్కొంటున్న పరిస్థితులకూ ఒక సజీవ సాక్ష్యం. పచ్చని పొలాల పట్ల, జన్మభూమి పట్ల ఒక మనిషికి ఉండే మమకారాన్ని, భవిష్యత్ తరాల మీద ఉన్న అపారమైన నమ్మకాన్ని ఈ కథ అత్యంత ఆత్మీయంగా, స్ఫూర్తిదాయకంగా ఆవిష్కరించింది.
ఉద్యోగ విరమణ తర్వాత ప్రశాంత జీవనం కోసం తన భార్య వసంతతో కలిసి సొంతూరికి తిరిగి వస్తాడు వరుణ్. ఒకప్పుడు నల్లబంగారంలా నిగనిగలాడిన తన ఊరి భూములు, మితిమీరిన రసాయన ఎరువులు, పురుగుమందుల వాడకం వల్ల కళతప్పి చౌడుబారడం చూసి ఒక రైతుబిడ్డగా అతను తీవ్ర ఆవేదన చెందుతాడు. ఈ పరిస్థితిని మార్చడానికి, నేలతల్లికి తిరిగి ప్రాణం పోయడానికి ‘సేంద్రియ వ్యవసాయం’ చేయాలని నిర్ణయించుకుంటాడు. కానీ, వాణిజ్య పంటల (మిర్చి) వ్యామోహంలో పడి, ఎకరాకు 35 వేల రూపాయల అధిక కౌలు చెల్లిస్తూ అప్పుల పాలవుతున్న తోటి రైతులు వరుణ్ మంచి మాటలను పెడచెవిన పెడతారు.
వర్షాలు కురవక రైతులు పడే అగచాట్లను, కప్పలకు పెళ్లిళ్లు చేయడం, దేవతలకు జాతరలు చేయడం లాంటి గ్రామస్తుల నమ్మకాలను రచయిత చాలా సహజంగా, కళ్లకు కట్టినట్లు చిత్రించారు. ఎట్టకేలకు ఒకరోజు ఊరి మీద కుండపోత వాన పడుతుంది. ఆ వాన రాకను, దుక్కి దున్నిన పొలాల సాళ్లలో నీటి చిలపలు చిరునవ్వులు చిందించడాన్ని రచయిత వర్ణించిన తీరు ప్రతి పాఠకుడి మనసును పులకరింపజేస్తుంది.
కానీ, ఈ కథలోని అత్యుత్తమమైన ఆదర్శం ముగింపులో ఉంది. కేవలం వాన కురిస్తేనే రైతుల సమస్యలు తీరిపోవని, వారి ఆలోచనా విధానంలో, వ్యవసాయ పద్ధతుల్లో సమూలమైన మార్పు రావాలని వరుణ్ గ్రహిస్తాడు. అందుకోసం నేటి ‘జెన్-జి’ యువతను రంగంలోకి దించి, సరికొత్త ప్రణాళికతో సేంద్రియ వ్యవసాయం దిశగా వారిని చైతన్యపరచాలని అతను దృఢ నిశ్చయం చేసుకోవడం ఎంతో సానుకూలంగా ముగుస్తుంది.
రైతాంగ సమస్యలను కేవలం నిరాశాపూరితంగా వర్ణించి వదిలేయకుండా, భవిష్యత్ యువతపై అపారమైన నమ్మకం ఉంచుతూ ఒక చక్కటి పరిష్కారాన్ని, ఆశాజనకమైన దృక్పథాన్ని అందించిన అద్భుతమైన కథ ఇది. మట్టిని, వ్యవసాయాన్ని ప్రేమించే ప్రతి ఒక్కరూ చదవాల్సిన స్ఫూర్తిదాయకమైన కథ.
5. కమర్షియల్ బంధాలు – యాంత్రిక జీవనం
కథ: సీతారామం
రచయిత: తాళ్లూరి నిరంజన్ (ప్రజాశక్తి స్నేహ)
ఆధునిక నగర జీవనంలో, కన్నపిల్లలు దూరమై ఏకాకిగా మిగిలిపోయిన వృద్ధుల గుండెకోతను, వారు ఆశించే ఒక చిన్న ఆప్యాయతను అత్యంత ఉద్వేగభరితంగా ఆవిష్కరించిన అద్భుతమైన కథ ‘సీతారామం’. తాళ్లూరి నిరంజన్ ప్రజాశక్తి స్నేహ దినపత్రిక కోసం రచించిన ఈ కథ, మానవ సంబంధాలలోని కరువైన ప్రేమను వెతుక్కునే ఒక వినూత్నమైన, విషాదభరితమైన ప్రయత్నాన్ని మన కళ్ళకు కడుతుంది.
‘స్వగృహ టవర్స్’ అనే అపార్ట్మెంట్లోకి సీత, రామం అనే ఒక వృద్ధ జంట అద్దెకు వస్తారు. పిల్లలు విదేశాల్లో స్థిరపడి తమను పట్టించుకోకపోయినా, ఈ జంట మాత్రం ఏమాత్రం కుంగిపోకుండా ప్రతి ఏడాదీ ఊరు మారుతూ, కొత్త పరిచయాలు పెంచుకుంటూ అందరితో ఎంతో ఆత్మీయంగా కలిసిపోతారు. ఆ అపార్ట్మెంట్ వాసులందరికీ వారు తలలో నాలుకలా, ఒక పెద్దదిక్కులా మారిపోతారు. పది నెలలు గడిచాక, వాళ్ళను చూడటానికి వచ్చిన ‘మనవడు, మనవరాలు’ కూడా అందరినీ తమ సందడితో ఆకట్టుకుంటారు.
కానీ, హఠాత్తుగా ఒకరోజు సీత గుండెపోటుతో చనిపోవడంతో ఈ కథలో ఊహించని, హృదయవిదారకమైన మలుపు ఎదురవుతుంది. సీత చనిపోగానే ఆ మనవడు, మనవరాలు “మేము కిరాయికి వచ్చిన ఆర్టిస్టులం, మా కాంట్రాక్ట్ అయిపోయింది” అని నిర్దాక్షిణ్యంగా వెళ్లిపోతారు. అంతకంటే దిగ్భ్రాంతికరమైన విషయం ఏమిటంటే… సీత, రామం కూడా అసలు నిజమైన భార్యాభర్తలు కారు.
కన్నపిల్లలచే నిర్లక్ష్యానికి గురై, తోడులేక, ఒంటరితనం భరించలేక… ఒక వాకర్స్ క్లబ్ లో పరిచయమైన ఆ ఇద్దరు వృద్ధులు, కేవలం సమాజం నుంచి ఆప్యాయతను, ప్రేమను పొందడం కోసమే అలా భార్యాభర్తలుగా నటిస్తూ ఊళ్లు తిరుగుతున్నారని రామం చెప్పే నిజం పాఠకులను కంటతడి పెట్టిస్తుంది. సీత మృతదేహాన్ని మెడికల్ కాలేజీకి దానం చేసి ఆమె ఆఖరి కోరికను రామం నెరవేర్చడం, వారి నిస్వార్థ, అనాథ స్థితిని చాటిచెబుతుంది.
మనిషికి కేవలం అన్నం, గూడు మాత్రమే కాదు.. “నాలుగు ఆత్మీయమైన మాటలు, పిడికెడు ప్రేమ” ఎంత అవసరమో ఈ కథ మనసు పొరల్లోకి చొచ్చుకుపోయేలా చెబుతుంది. డబ్బు కోసం బంధాలను నటింపజేసే ఏజెన్సీలు పుట్టుకురావడం, నేటి పెట్టుబడిదారీ సమాజపు క్రూరత్వానికి దర్పణం. ఆధునిక సమాజపు యాంత్రికత మీద, బంధాల డొల్లత మీద సంధించిన ఒక సున్నితమైన అస్త్రం ఈ కథ. ఒక అద్భుతమైన సస్పెన్స్ థ్రిల్లర్ కు ఏమాత్రం తీసిపోని విధంగా కథనాన్ని నడిపించి, చివర్లో ఒక కన్నీటి కావ్యంగా ముగించిన రచయిత తాళ్లూరి నిరంజన్ సృజనాత్మకత ఎంతో ప్రశంసనీయం. వృద్ధుల పట్ల మన బాధ్యతను గుర్తుచేసే అత్యుత్తమ కథ ఇది!
6. ఆదర్శాల ఆచరణ – వక్తల వేషాలు
కథ: స్ఫూర్తి
రచయిత: డా.వి.ఆర్.శర్మ (నవతెలంగాణ సోపతి)
సమకాలీన సామాజిక ఉద్యమాలకు, ముఖ్యంగా ఉపాధ్యాయ లోకానికి ఒక అద్భుతమైన మార్గదర్శిగా నిలిచే గొప్ప కథ.. నవతెలంగాణ సోపతి దినపత్రిక కోసం డాక్టర్ వి.ఆర్. శర్మ రచించిన కథ ‘స్ఫూర్తి’. ఆదర్శాలను కేవలం వేదికల మీది ఉపన్యాసాలకు మాత్రమే పరిమితం చేయకుండా, వాటిని ఆచరణలో ఎలా పెట్టాలో ఈ కథ అత్యంత సానుకూలంగా, స్ఫూర్తిదాయకంగా ఆవిష్కరించింది.
కథ ప్రారంభంలో దివంగత ప్రజా గాయకుల సంతాప సభ వాతావరణాన్ని రచయిత కళ్లకు కట్టారు. వేదికపై కళాకారులు పాడుతుంటే కొందరు మొబైల్స్ చూసుకోవడం, మధ్యలోనే పాటను ఆపేయించడం లాంటి వాస్తవ పరిస్థితులను సూక్ష్మంగా చిత్రించారు. అయితే, ఆ సభలో ఒక రిటైర్డ్ ప్రొఫెసర్ ఇచ్చిన సందేశం వృథా పోలేదు. ఆమె ఉపన్యాసంతో ప్రేరణ పొందిన కొందరు ఉపాధ్యాయులు, కేవలం మూడు నెలల కాలంలోనే మూడు జిల్లాల్లో సాంస్కృతిక కళాకేంద్రాలను స్థాపించడం ఈ కథలోని అత్యుత్తమమైన ఆశాజనక ఘట్టం. తమ తోటి ఉపాధ్యాయుల్లో ఉన్న కళాత్మక నైపుణ్యాలను (పాటలు పాడేవారు, వాద్యాలు వాయించేవారు, స్కిట్లు వేసేవారు) వెలికితీసి, రేపటి తరాలను చైతన్యపరచడానికి నడుం బిగించడం ఎంతో గొప్ప ఆలోచన.
ప్రొఫెసర్ గారిని ఉపాధ్యాయ నాయకులు కలిసినప్పుడు, ఆమె ఇచ్చిన సలహాలు ఈ కథకు ఆత్మ లాంటివి. “ఉద్యమాలు అంటే కేవలం ధర్నాలు, నిరసనలు, సమ్మెలు మాత్రమే కాదు.. నిరంతర భావజాల నిర్మాణం జరగాలి” అని ఆమె చెప్పిన మాటలు ప్రతి ఒక్కరినీ ఆలోచింపజేస్తాయి. హాస్యం, వ్యంగ్యం ద్వారా విద్యార్థులను, శ్రామిక ప్రజలను ఎలా చైతన్యపరచవచ్చో, నాయకుల జీవితాచరణకు ఆదర్శాలకు మధ్య అంతరం ఉండకూడదని ఆమె వివరిస్తుంది.
సాధారణంగా వ్యవస్థలోని లోపాలను విమర్శించి వదిలేయడం చాలా కథల్లో చూస్తాం. కానీ డా. వి.ఆర్. శర్మ మాత్రం, సమస్యను చూపించడమే కాకుండా.. దానికి ఒక నిర్మాణాత్మకమైన పరిష్కారాన్ని చూపించారు. ప్రొఫెసర్లు కేవలం ఉపన్యాసాలు ఇస్తారని విసుక్కునే బదులు, ఆ స్ఫూర్తిని తీసుకుని తామే స్వయంగా సాంస్కృతిక సైనికులుగా మారాలని ఉపాధ్యాయులు నిర్ణయించుకోవడం ఈ కథకు అద్భుతమైన ముగింపు. ఆచరణకు దూరంగా ఉంటున్న నేటి సమాజానికి, ఈ ‘స్ఫూర్తి’ కథ నిజమైన చైతన్యాన్ని రగిలిస్తుంది. ఉపాధ్యాయుల సామాజిక బాధ్యతను ఇంత అద్భుతంగా, ఆదర్శవంతంగా గుర్తుచేసిన రచయితకు హృదయపూర్వక అభినందనలు!
7. పేదరికం, ఆకలి – కలలోని అన్నం
కథ: నిద్రలో నిండిన పళ్లెం
రచయిత: డా.సారిపల్లి నాగరాజు (సూర్య)
డాక్టర్ సారిపల్లి నాగరాజు సూర్య పత్రిక లో రచించిన ‘నిద్రలో నిండిన పళ్లెం’ ఒక అద్భుతమైన, అత్యంత ఆర్ద్రమైన మినీ కథ. సమాజంలో అట్టడుగున ఉన్న పేదలు అనుభవిస్తున్న ‘ఆకలి’, ‘నిస్సహాయత’ అనే కఠోర వాస్తవాలను ఒక పసివాడి కళ్ల ద్వారా రచయిత పాఠకుల గుండెలకు హత్తుకునేలా ఆవిష్కరించారు.
కిరణ్ అనే చిన్న పిల్లాడు ఉదయం లేవగానే ఆకలితో ఉంటే, “ఇంకొంచెం సేపు పడుకోరా…” అని తల్లి కన్నీళ్లను దాచుకుంటూ చెప్పే మాటలతో కథ మొదలవుతుంది. పేదరికంలో నిద్ర అనేది కేవలం విశ్రాంతి కాదు, ఒక పూట ఆకలిని తప్పించుకోవడానికి వాడే అద్భుతమైన మందు అని రచయిత చెప్పిన తీరు ప్రతి ఒక్కరినీ కంటతడి పెట్టిస్తుంది. మధ్యాహ్నం పూట ఇంట్లో ఉన్న పలుచటి గంజి తాగుతూ, తన ఆకలి తీరకపోయినా తల్లి ముఖంలో ఆనందం చూడడం కోసం “బాగుంది అమ్మా” అని కిరణ్ చెప్పడం.. ఆ పసివాడి పరిణతికి, తల్లిపై ఉన్న అపారమైన ప్రేమకు నిదర్శనం.
సాయంత్రం గూటికి చేరుకుంటున్న పక్షులను చూసి “వాటికి ఆకలి ఉండదా అమ్మా?” అని కిరణ్ అడిగితే, “వాటికి గూడు ఉందిరా” అని తల్లి ఇచ్చే సమాధానంలో అంతులేని దైన్యం, జీవిత సత్యం దాగి ఉన్నాయి.
రాత్రి పూట తినడానికి ఏమీ లేకపోవడంతో, నిద్రపోతే ఇంకో పూట గడిచిపోతుందని తల్లి పడే వేదన మాతృమూర్తుల త్యాగానికి, పేదరికపు క్రూరత్వానికి ప్రతీక. ఇక కథ ముగింపు శిల్పపరంగా ఒక మాస్టర్ పీస్. కిరణ్ కలలో ఒక పెద్ద పళ్లెం నిండా తెల్లటి అన్నం, కూరలు, సంతోషంగా నవ్వుతున్న అమ్మ ముఖం కనిపిస్తాయి. ఆ నిద్రలో అతనికి ఆకలి బాధ లేదు. కానీ, మెలకువ వచ్చాక చూస్తే ఆ పళ్లెం, అమ్మ ముఖం రెండూ ఖాళీగానే ఉంటాయని రచయిత ముగించిన తీరు అద్వితీయం.
చాలా తక్కువ పదాల్లో, ఎలాంటి కృత్రిమ నాటకీయత లేకుండా పచ్చి ఆకలిని, మాతృమూర్తి వేదనను ఇంత సున్నితంగా, బలంగా చెప్పిన ఈ కథ తెలుగు సాహిత్యంలో ఒక ఆణిముత్యం. జీవిత సత్యాలను ఎంతో ఆర్ద్రంగా ఆవిష్కరించి, ప్రతి పాఠకుడిలో మానవత్వాన్ని మేల్కొల్పే అత్యుత్తమ స్ఫూర్తిదాయక కథ ఇది!
8. నైతిక అహంకారం – గడ్డిపరక గెలుపు
కథ: అహం బ్రహ్మాస్మి
రచయిత: సడ్డా సుబ్బారెడ్డి (సాక్షి ఫన్డే)
సడ్డా సుబ్బారెడ్డి సాక్షి ఫన్డే లో రచించిన ‘అహం బ్రహ్మాస్మి’ ఒక అద్భుతమైన దార్శనిక, తాత్విక కథ. ప్రాచీన పంచతంత్రం తరహాలో సాగే ఈ కథ.. మనిషి అహంకారాన్ని, ప్రకృతి ముందు సకల ప్రాణుల నిస్సహాయతను ఎంతో అందంగా, సానుకూలంగా ఆవిష్కరించింది.
పుట్టుకతో బద్ధశత్రువులైన కుక్క, నక్క వివాహం చేసుకుని సింహం దగ్గరకు ఆశీర్వాదం కోసం రావడంతో కథ ఆసక్తికరంగా మొదలవుతుంది. వాటిని చూసి గర్వంతో అవహేళన చేసిన సింహం దగ్గరకు, ఆ తర్వాత ఒక చిన్న ‘గడ్డిపరక’ వస్తుంది. ఈ సృష్టిలో ఎవరికీ అపకారం చేయని తమ అల్పప్రాణులను జంతువులు, మనుషులు ఎలా అణిచివేస్తున్నారో గడ్డిపరక సింహాన్ని నిలదీస్తుంది. “మనిషి కారులో వెళుతూ ఎదురుగా సైకిల్ వస్తే కోప్పడతాడు, అదే లారీ వస్తే పక్కకు తప్పుకుంటాడు. బలహీనుడిని తొక్కేయడం, బలవంతుడి ముందు తలవంచడం న్యాయమేనా?” అని గడ్డిపరక అడిగిన ప్రశ్న.. నేటి సామాజిక అసమానతలకు, వర్గపోరాటానికి అద్భుతమైన ప్రతీక.
గడ్డిపరక వేసిన ధర్మసంకటమైన ప్రశ్నకు జవాబు చెప్పడానికి సింహం సమయం అడుగుతుంది. కానీ అప్పుడే వచ్చిన భయంకరమైన ప్రకృతి ప్రళయం (తుఫాను) అడవిని అతలాకుతలం చేస్తుంది. “నేనే బలవంతుడిని” అని అహంకరించిన సింహాలు, ఏనుగులు ఆ ప్రళయంలో కనుమరుగవుతాయి. కానీ, వినయంగా వంగి ఉన్న గడ్డిపరక మాత్రం మరుసటి రోజు ఉదయం ఉదయిస్తున్న సూర్యకిరణాలను గర్వంగా స్వాగతిస్తూ ప్రాణాలతో నిలుస్తుంది.
“కొన్నిసార్లు తగ్గటమే నెగ్గటం” అనే అద్భుతమైన జీవన సత్యాన్ని రచయిత ఈ కథలో నిక్షిప్తం చేశారు. తనను తాను సృష్టికర్తగా (అహం బ్రహ్మాస్మి) భావించి గర్వపడిన సింహం పతనమైతే, అనంతమైన బ్రహ్మంలో తానొక చిన్న భాగమని నమ్మిన గడ్డిపరక శాశ్వతంగా నిలిచింది. ప్రకృతి ముందు అహంకారం పనికిరాదన్న గొప్ప సందేశాన్ని, అత్యంత సరళమైన పదజాలంతో, ప్రతి ఒక్కరినీ ఆలోచింపజేసేలా చెప్పిన ఈ స్ఫూర్తిదాయకమైన కథ.. ఆధునిక నీతికథల జాబితాలో ఒక ఆణిముత్యం లాంటిది!
9. గృహశ్రమకు గుర్తింపు – అనుమానాల పొరలు
కథ: బతుకు పేజీలు
రచయిత్రి: కె.వి. సుమలత (ప్రజాశక్తి స్నేహ)
“ప్రతి మనిషి ముఖము పఠనీయ గ్రంథమే… మరి నీ బతుకు పేజీలు తిరగేసేదెవరు?” అన్న అలిశెట్టి ప్రభాకర్ గారి అద్భుతమైన కవితా పంక్తులతో ప్రారంభమయ్యే ‘బతుకు పేజీలు’ కథ, ఆధునిక దాంపత్య బంధాలలోని సున్నితమైన పొరలను అత్యంత ఆర్ద్రంగా ఆవిష్కరించింది. ప్రజాశక్తి స్నేహ దినపత్రిక కోసం కె.వి. సుమలత రచించిన ఈ కథ, ఒక సగటు మధ్యతరగతి ఇల్లాలి నిశ్శబ్ద పోరాటానికి, ఆమె కుటుంబం పట్ల చూపే అపారమైన ప్రేమకు సజీవ దర్పణంగా నిలుస్తుంది.
భాను, రమ్యల వివాహంతో కథ మొదలవుతుంది. రమ్య కేవలం ఒక భార్యగా మాత్రమే కాకుండా, అత్తగారింట్లో ఆడపడుచు (రేఖ) పెళ్లి బాధ్యతను సైతం తన భుజాలపై వేసుకుని సంపాదించే ఒక బాధ్యతాయుతమైన కోడలిగా రచయిత్రి అద్భుతంగా తీర్చిదిద్దారు. ఆడపడుచు పెళ్లి కుదిరిన సమయంలో, రమ్య అర్ధరాత్రులు గదిలో తలుపులు వేసుకుని ఎవరితోనో ఫోన్లో మాట్లాడటం చూసి భర్త భాను అనుమానపడతాడు. చెల్లి పెళ్లికి డబ్బు ఇవ్వడం ఇష్టం లేక ఆమె ముఖం చాటేస్తోందని అపార్థం చేసుకుంటాడు.
కానీ, క్లైమాక్స్ లో రమ్య చెప్పిన నిజం పాఠకుల హృదయాలను స్పృశిస్తుంది. తాను పనిచేస్తున్న స్టార్టప్ కంపెనీ నష్టాల్లో పడటంతో ఉద్యోగం పోయిందని, ఆ విషయం చెబితే ఇంట్లో వాళ్ళ సంతోషం ఆవిరైపోతుందని భావించి ఆ బాధను గుండెల్లోనే దాచుకుంటుంది రమ్య. ఆడపడుచు పెళ్లికి తాను అనుకున్న సాయం చేయాలనే పట్టుదలతో రేయింబవళ్లు రహస్యంగా ఫోన్లో ఇంటర్వ్యూలు ఎదుర్కొని, అంతకంటే రెట్టింపు జీతంతో మల్టీనేషనల్ కంపెనీలో ఉద్యోగం సాధించిన ఆమె ఆత్మవిశ్వాసం ఈ కథకు ప్రాణం పోసింది.
రచయిత్రి కె.వి. సుమలత ఎంచుకున్న కథాశిల్పం ఎంతో ఉత్కంఠభరితంగా, స్ఫూర్తిదాయకంగా సాగింది. అనుమానం అనే చీకటిని పారద్రోలి, ఒక స్త్రీ అంతరంగంలోని నిస్వార్థమైన ప్రేమని, బాధ్యతను రచయిత్రి ఎంతో అందంగా మలిచారు. అత్తగారు సుమతి కూడా కోడలిని అపార్థం చేసుకోకుండా “నువ్వు మా ఇంటి మహాలక్ష్మివమ్మా” అని అక్కున చేర్చుకుని ముద్దు పెట్టుకునే ఘట్టం.. కుటుంబంలో ఉండాల్సిన ఆత్మీయతకు, అన్యోన్యతకు నిలువెత్తు అద్దం పడుతుంది.
మనిషి ముఖాన్ని పైపైన చూసి తొందరపడి తీర్పు చెప్పకూడదని, ఒకరి బతుకు పేజీల వెనుక దాగున్న నిశ్శబ్దాన్ని అర్థం చేసుకునే వివేకం ఉండాలని ఈ కథ అత్యంత సానుకూల దృక్పథంతో చాటిచెప్పింది. ఆధునిక కుటుంబాల్లో నమ్మకానికి, ప్రేమానురాగాలకు ఎంతటి ప్రాధాన్యత ఉందో ఎంతో చక్కగా, నిర్మాణాత్మకంగా వివరించిన అద్భుతమైన కథ ఇది!
10. డిజిటల్ బానిసత్వం – యాప్ ల వ్యాపారం
కథ: యా(ప్)పారం
రచయిత: డా. డివిజి శంకరరావు (సూర్య)
ఆధునిక కాలంలో మనిషి ప్రతి చిన్న విషయానికీ స్మార్ట్ ఫోన్ల మీద, డిజిటల్ యాప్ ల మీద ఎలా ఆధారపడుతున్నాడో, ఆ బలహీనతలను క్యాష్ చేసుకుని కార్పొరేట్ కంపెనీలు ఎలా వ్యాపారం (యాపారం) చేస్తున్నాయో అత్యంత హాస్యభరితంగా, వ్యంగ్యంగా ఆవిష్కరించిన అద్భుతమైన కథ ‘యా(ప్)పారం’. సూర్య పత్రిక లో డాక్టర్ డి.వి.జి. శంకరరావు రచించిన ఈ కథ, నేటి సమాజపు ఆరోగ్య వ్యామోహాన్ని, ఆన్లైన్ మోసాలను ఎంతో ఆహ్లాదకరంగా పాఠకుల ముందు ఉంచింది.
సత్తిపండు అనే వ్యక్తి వంద కిలోల బరువు ఉంటాడు. భార్య చేసే వ్యంగ్య బాణాలకు తాళలేక ఎలాగైనా బరువు తగ్గాలని నిర్ణయించుకుని, వినాయక చవితి రోజున పూజ చేసి మరీ డైటింగ్ మొదలుపెట్టాలనుకుంటాడు. పూజ మంత్రాల కోసం ఫోన్లో యాప్ డౌన్లోడ్ చేస్తే, దేవుడికి భక్తుడికి మధ్య అగరుబత్తుల యాడ్స్ రావడం లాంటి సన్నివేశాలు నేటి డిజిటల్ జీవితపు వాస్తవాలకు అద్దం పడతాయి.
బరువు తగ్గడానికి ఏకంగా యాభై వేలు, ఇరవై వేలు వెచ్చించి డైట్ యాప్, స్లీప్ ట్రాకర్ యాప్ లను సత్తిపండు కొనుగోలు చేస్తాడు. బరువు తగ్గకపోతే డబ్బు వాపస్ ఇస్తామన్న నమ్మకంతో అంత డబ్బు ఖర్చు చేసిన అతనికి, ఆఖరికి ఆ యాప్ కంపెనీలు “నీకు బరువు తగ్గని జబ్బు ఉంది, అది మా తప్పు కాదు, డబ్బులు వెనక్కి రావు” అని చేతులెత్తేస్తాయి. తాను మోసపోయానని గ్రహించిన సత్తిపండు, ఆ డబ్బు పోయిన బాధలో రెండు నెలల పాటు తిండి, నిద్ర మాని సహజంగానే బరువు తగ్గుతాడు. కానీ ఆ క్రెడిట్ అంతా ఆ యాప్ కంపెనీ తన ఖాతాలో వేసుకుని ‘మా యాప్ వల్లే సత్తిపండు బరువు తగ్గాడు’ అని సోషల్ మీడియాలో ప్రమోట్ చేసుకోవడం ఈ కథలోని అత్యుత్తమమైన, ఆశ్చర్యకరమైన ముగింపు.
రచయిత డాక్టర్ డి.వి.జి. శంకరరావు ఎంచుకున్న శిల్పం ఎంతో ప్రశంసనీయం. మనిషి అమాయకత్వాన్ని, కార్పొరేట్ సంస్థల జిత్తులమారి తనాన్ని ఎక్కడా ఉపన్యాసాల ధోరణిలో చెప్పకుండా, ఆద్యంతం పకపకా నవ్వించే సున్నితమైన హాస్యం ద్వారా చెప్పారు. దైనందిన జీవితంలో మనం ఎదుర్కొనే ఆన్లైన్ ప్రచారాల మాయాజాలాన్ని ఈ కథ ఎంతో అద్భుతంగా ఎండగట్టింది.
ఆరోగ్యం కోసం యంత్రాలపై, యాప్ లపై ఆధారపడటం కంటే మన జీవనశైలిని మార్చుకోవడం ముఖ్యమని ఈ కథ ఎంతో సానుకూలంగా బోధిస్తుంది. మనసును తేలికపరుస్తూనే, ఒక గొప్ప సామాజిక సత్యాన్ని చాటిచెప్పిన ఈ స్ఫూర్తిదాయకమైన కథ ప్రతి ఒక్కరూ చదివి తీరవలసినది!
11. వృద్ధాప్యపు శూన్యం – మోసపోయిన కలలు
కథ: ఆ నలుగురు కాదు లోపల
రచయిత: జనజ్వాల (నవతెలంగాణ సోపతి)
ఆధునిక సమాజంలో వృద్ధాప్యం ఒక శాపంగా, ఒంటరితనం ఒక తీరని శిక్షగా మారుతున్న దయనీయ పరిస్థితులను అత్యంత ఆర్ద్రంగా ఆవిష్కరించిన కథ ‘ఆ నలుగురు కాదు లోపల’. నవతెలంగాణ సోపతి దినపత్రిక కోసం జనజ్వాల రచించిన ఈ కథ, మనిషి యాంత్రికంగా మారుతున్న ఈ కాలంలో కనుమరుగవుతున్న మానవ సంబంధాలకు, ఆత్మీయతలకు సజీవ దర్పణంగా నిలుస్తుంది.
ఉదయం పూట ఎండిపోయిన చెరువు కట్ట మీద దిక్కుతోచని స్థితిలో ఆశ్రయం పొందుతున్న నలుగురు వృద్ధుల అంతరంగ ఆవేదనే ఈ కథ ఇతివృత్తం. నీళ్లు లేని ఆ చెరువు.. ఆ వృద్ధుల జీవితాల్లోని ఆత్మీయతా శూన్యానికి అద్భుతమైన ప్రతీకగా రచయిత మలిచారు.
ఈ నలుగురూ సమాజంలోని నాలుగు విభిన్న పార్శ్వాలకు ప్రాతినిధ్యం వహిస్తారు. రిటైర్మెంట్ డబ్బులు రాక, నిరుద్యోగులైన కొడుకుల చేతిలో నిరాదరణకు గురవుతున్న రిటైర్డ్ హెడ్ మాస్టర్ బాలస్వామి ఒకరైతే, బడా కార్పొరేట్ వ్యాపారవేత్తల రాకతో చిరువ్యాపారం దెబ్బతిని అప్పులపాలైన నారాయణ శెట్టి మరొకరు. కొడుకు అమెరికాలో స్థిరపడితే ఇక్కడ ఒంటరిగా బతుకుతున్న 75 ఏళ్ల శాంతాదేవి మూడవ వ్యక్తి కాగా, తొమ్మిది మంది పిల్లలున్నా ఎవరూ పట్టించుకోకపోవడంతో మంచాన పడ్డ భార్యకు తానే సేవలు చేసుకుంటూ బతుకుతున్న రామన్న నాలుగో వ్యక్తి.
రచయిత జనజ్వాల ఎంచుకున్న శిల్పం పాఠకుల గుండెలను బరువుగా మారుస్తుంది. ఉమ్మడి కుటుంబాల ఛిద్రం, నిరుద్యోగం, కార్పొరేట్ వ్యాపారాల ఆధిపత్యం.. ఇలా బహుముఖ సామాజిక సమస్యలను ఆ నలుగురి వృద్ధుల జీవితాల ద్వారా ఒకే వేదిక మీద ఆవిష్కరించడం ఈ కథలోని ప్రత్యేకత. కన్నపిల్లల నిర్లక్ష్యానికి గురవుతున్న వృద్ధుల మౌన రోదనను విగ్రహాలతో పోల్చిన తీరులో రచయిత సామాజిక బాధ్యత స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది.
సమాజంలో వృద్ధులకు కేవలం ఆర్థిక భద్రత మాత్రమే కాదు, ఆత్మీయమైన పలకరింపు ఎంతో అవసరమని ఈ కథ అత్యంత సానుకూలంగా, ఎంతో ఆర్ద్రంగా చాటిచెబుతుంది. నేటి యువతరం తమ కన్నవారి పట్ల ఎలా వ్యవహరించాలో, ఆ ఆఖరి మజిలీలో వారికి ఎంతటి భరోసా ఇవ్వాలో ఆత్మవిమర్శ చేసుకునేలా చేసే ఒక అద్భుతమైన, స్ఫూర్తిదాయకమైన కథ ఇది!
12. అహంకారపు శిక్ష – స్టేషనరీ లెక్కలు
కథ: నష్టం
రచయిత: మల్లాది వెంకటకృష్ణమూర్తి (సాక్షి ఫన్డే)
ఆధునిక కార్పొరేట్ ప్రపంచంలో ఒక వ్యక్తి సామర్థ్యాన్ని కేవలం అతని సర్టిఫికెట్లు, చదువు ద్వారా మాత్రమే కాకుండా, అతని చిన్న చిన్న అలవాట్ల ద్వారా ఎలా అంచనా వేస్తారో చెప్పే అద్భుతమైన కథ ‘నష్టం’. సాక్షి ఫన్డే దినపత్రిక లో ప్రముఖ రచయిత మల్లాది వెంకటకృష్ణమూర్తి రచించిన ఈ మినీ కథ, మానవ ప్రవర్తనలోని సున్నితమైన కోణాలను ఎంతో ఆసక్తికరంగా, ఉత్కంఠభరితంగా ఆవిష్కరించింది.
అనీత్ అనే విద్యావంతుడైన యువకుడు ఒక కంపెనీకి ఇంటర్వ్యూకి వెళ్లడంతో కథ మొదలవుతుంది. అతని విద్యార్హతలు (బి.కాం, ఎం.బి.ఏ), అనుభవం చూసి కంపెనీ యజమాని అతన్ని ఉద్యోగానికి ఎంపిక చేస్తాడు. కానీ, సెక్రటరీకి అపాయింట్మెంట్ ఆర్డర్ టైప్ చేయమని చెబుతూనే, అకస్మాత్తుగా తన మనసు మార్చుకుని అనీత్ ను రిజెక్ట్ చేస్తాడు. తనను ఎందుకు కాదన్నారో తెలుసుకోవడానికి అనీత్ పట్టుబట్టి, యజమానిని నిలదీసినప్పుడు బయటపడే కారణం పాఠకులను విస్మయానికి గురిచేస్తుంది.
ఇంటర్వ్యూ సమయంలో యజమాని వేరే ఫోన్ మాట్లాడుతుండగా, అనీత్ టైంపాస్ కోసం అక్కడున్న జెమ్ క్లిప్స్, గుండుసూదులను వంచేసి పాడుచేస్తాడు. “కంపెనీ ఆస్తి అయిన స్టేషనరీని ఇలా కారణం లేకుండా నాశనం చేసే అలవాటున్న వాడి వల్ల సంస్థకు నష్టమే కదా” అని యజమాని చెప్పే తీరు అద్భుతంగా ఉంటుంది. గంటలోపే కంపెనీ వస్తువులను పాడుచేసే అలవాటు ఉన్న వ్యక్తి, దీర్ఘకాలంలో సంస్థకు ఎంత నష్టం చేకూరుస్తాడో యజమాని లెక్కవేసిన విధానం ఆలోచింపజేస్తుంది.
మల్లాది గారి మార్క్ సస్పెన్స్ ఈ కథలో ఆద్యంతం కనిపిస్తుంది. కథ చాలా చిన్నదైనా, అందులో ఇచ్చిన సందేశం చాలా విశాలమైనది. ఒక మనిషి వ్యక్తిత్వం అనేది అతను చేసే చిన్న చిన్న పనుల్లోనే ప్రతిబింబిస్తుందని ఈ కథ ఎంతో సానుకూలంగా వివరిస్తుంది. క్రమశిక్షణ, సంస్థ పట్ల బాధ్యత అనేవి కేవలం ఇంటర్వ్యూ మాటల్లో కాదు, చేతల్లో ఉండాలని యజమాని పాత్ర ద్వారా రచయిత అద్భుతంగా బోధించారు.
కథలో ఎక్కడా అనవసరమైన వర్ణనలు లేకుండా, సూటిగా, స్పష్టంగా సాగిన ఈ కథా కథనం కొత్త రచయితలకు ఒక గొప్ప పాఠం. వృత్తి జీవితంలో మనం చేసే చిన్నపాటి నిర్లక్ష్యం కూడా ఎంతటి తీవ్ర పరిణామాలకు దారితీస్తుందో, యువత తమను తాము ఎలా సరిదిద్దుకోవాలో తెలియజెప్పే ఈ కథ.. ప్రతి ఒక్కరూ చదివి తీరవలసిన ఒక అద్భుతమైన మార్గదర్శి!
13. మిడిమిడి జ్ఞానం – మూస ముగింపు
కథ: మిడిమిడి జ్ఞానం
రచయిత: ఓట్ర ప్రకాష్ రావు (వార్త)
ఓట్ర ప్రకాష్ రావు ‘వార్త’ దినపత్రిక కోసం రచించిన ‘మిడిమిడి జ్ఞానం’ ఒక అద్భుతమైన, ఆలోచింపజేసే విలువైన కథ. ఈ కథలో తండ్రీకొడుకుల మధ్య జరిగే ఒక చిన్న, ఆసక్తికరమైన సంఘటన ద్వారా మన సంప్రదాయాల్లోని అసలైన పరమార్థాన్ని రచయిత చాలా సానుకూలంగా, సున్నితమైన హాస్యంతో ఆవిష్కరించారు.
శేషాద్రి ఉన్నత విద్యాభ్యాసం (డిగ్రీ) చేసినా, తండ్రి నుంచి వచ్చిన పౌరోహిత్యాన్ని ఎంతో నిబద్ధతతో చేసుకుంటూ కుటుంబాన్ని పోషించే బాధ్యతాయుతమైన వ్యక్తి. అతడి కొడుకు ఆదిత్య ఎంతో చురుకైనవాడు, తెలివైనవాడు. అయితే ఆదిత్యకు కాకరకాయ కూర అంటే అస్సలు ఇష్టం ఉండదు. కానీ అందులో ఎన్నో ఆరోగ్య గుణాలు ఉన్నాయని, పిల్లల ఎదుగుదలకు అది చాలా అవసరమని తండ్రి శేషాద్రి ప్రతిసారీ పక్కన కూర్చుని మరీ ఎంతో ప్రేమగా, కాస్త కచ్చితంగా తినిపిస్తుంటాడు. ఒకసారి తాతయ్య, నాయనమ్మలతో కలిసి కాశీ యాత్రకు వెళ్లి వచ్చిన ఆదిత్య.. కాశీలో గంగలో కాకరకాయను వదిలేశానని, కాశీలో ఇష్టమైనది వదిలేయడం ఆనవాయితీ కాబట్టి ఇకపై తాను కాకరకాయ తిననని తన తెలివితేటలతో తప్పించుకోబోతాడు.
ఇక్కడే కథ ఒక అద్భుతమైన, స్ఫూర్తిదాయకమైన మలుపు తీసుకుంటుంది. కొడుకు చెప్పిన మాటలకు తండ్రి ఏమాత్రం కోప్పడకుండా, ఎంతో విజ్ఞతతో అసలైన ధర్మాన్ని వివరిస్తాడు. “కాశీలో వదిలివేయాల్సింది కాయగూరలను, పండ్లను కాదు… సనాతన ధర్మం ప్రకారం మనం వదలాల్సింది ‘కాయాపేక్ష’, ‘ఫలాపేక్ష'” అని అత్యంత స్పష్టంగా చెబుతాడు. ‘కాయం’ అంటే శరీరం అని, ఈ భౌతిక శరీరంపై ఉన్న వ్యామోహాన్ని, ‘నేను’ అనే అహంకారాన్ని వదిలేయడమే కాయాపేక్ష అని వివరిస్తాడు. అలాగే, ప్రతి కర్మను నిస్వార్థంగా భగవంతుడికి అర్పించి జీవించడమే ఫలాపేక్ష అని ఎంతో గొప్ప తాత్విక సత్యాన్ని కొడుకుకు బోధిస్తాడు.
శాస్త్రం గురించి పూర్తిగా తెలియక, కేవలం ‘మిడిమిడి జ్ఞానం’తో చాలామంది తమకు నచ్చని కూరగాయలను వదిలేసి అదే గొప్ప ఆచారం అని భ్రమపడుతుంటారని తండ్రి చెప్పే మాటలు సమాజంలో ఉన్న చాలామందికి ఒక అద్భుతమైన కనువిప్పు. పిల్లల అమాయకత్వాన్ని, తండ్రి బాధ్యతను, ముఖ్యంగా సనాతన ధర్మం వెనుక దాగి ఉన్న అసలైన శాస్త్రీయ, తాత్విక సత్యాలను ఎంతో సానుకూలంగా, సందేశాత్మకంగా మలిచిన తీరు అమోఘం. ఈ కథ, ఏ ఆచారం వెనుకైనా ఉన్న నిజమైన అంతరార్థాన్ని లోతుగా తెలుసుకుని ఆచరించాలనే గొప్ప జీవిత పాఠాన్ని మనకు ఎంతో సానుకూలంగా బోధిస్తుంది.
ఆధునిక కథా గమనం – ఒక దిక్సూచి
సమాజంలో వస్తున్న వేగవంతమైన మార్పులను, యాంత్రికతలో నలిగిపోతున్న మానవ సంబంధాలను అక్షరబద్ధం చేయడంలో తెలుగు కథ ఎంతటి ఉన్నత శిఖరాలను చేరుకుందో 20 సెప్టెంబర్ 2026 నాటి ‘కథానిధి’ సంచిక ఒక సజీవ సాక్ష్యంగా నిలిచింది. ఈ సంకలనంలోని కథలన్నీ భిన్నమైన ఇతివృత్తాలతో సాగినా, వాటన్నింటి అంతర్లీన సూత్రం ఒక్కటే.. ‘మానవత్వం, ఆత్మీయత కొడిగట్టకుండా కాపాడుకోవడం’.
ఒక సృజనకారుడి ఆకలి కేకను వ్యంగ్యంగా చెప్పిన ‘రాయని డైరీలో ఒక పేజీ’, ఆదర్శాల ఆచరణకు దర్పణం పట్టిన ‘స్ఫూర్తి’ కథలు మేధోమథనానికి అద్భుతమైన నాంది పలికాయి. ఆధునిక సాంకేతికత, కృత్రిమ మేధ మనిషి అస్తిత్వాన్ని, సహజత్వాన్ని ఎలా మింగేస్తున్నాయో ‘గాంధారి గర్భం’, ‘యా(ప్)పారం’ కథలు అత్యంత వాస్తవికంగా, సానుకూల పరిష్కారాలతో ఆవిష్కరించాయి. దాంపత్య బంధాలలోని సున్నితమైన పొరలను, నిశ్శబ్ద త్యాగాలను ‘నిశ్శబ్దానికి ఆవల’, ‘బతుకు పేజీలు’ ఆర్ద్రంగా స్పృశిస్తే; పల్లెటూరి మట్టి వాసనను, వ్యవసాయ రంగపు ఆశాజనక భవిష్యత్తును ‘వానకురిసింది!’ కథ ఎంతో స్ఫూర్తిదాయకంగా నిలబెట్టింది.
నగర జీవనంలో వృద్ధాప్యంలో కరువైన ప్రేమను, అనాథలవుతున్న జీవితాలను ‘సీతారామం’, ‘ఆ నలుగురు కాదు లోపల’ కథలు పాఠకుల కంటతడి పెట్టిస్తూనే, అనుబంధాల పునరుద్ధరణ అవసరాన్ని సున్నితంగా గుర్తుచేశాయి. ‘నిద్రలో నిండిన పళ్లెం’ ఆకలి మంటలను అత్యంత హృద్యంగా చిత్రించగా; ‘అహం బ్రహ్మాస్మి’, ‘నష్టం’, ‘మిడిమిడి జ్ఞానం’ కథలు మనిషిలోని నైతికతను, నిజమైన ధర్మాన్ని, వృత్తిపరమైన క్రమశిక్షణను ఎంతో సానుకూలంగా బోధించాయి.
ఈ కథలన్నీ కేవలం ఒక విషాదంతోనో, నిరాశతోనో ముగిసిపోలేదు. ప్రతి కథలోనూ ఒక వెలుగురేఖ ఉంది. మనిషి తన తప్పును తెలుసుకుని పరివర్తన చెందడం, పగను వదిలి ప్రేమను పంచడం, అహంకారాన్ని వీడి వినయాన్ని ఆశ్రయించడం.. ఇవన్నీ రేపటి సమాజాన్ని నిర్మించడానికి అవసరమైన ఒక గొప్ప ‘పాజిటివ్ థెరపీ’ లాగా పనిచేశాయి. ఇలాంటి అద్భుతమైన, విలువైన కథలను వెలికితీసి, పాఠకులకు అందిస్తున్న ‘కథానిధి’ సమర్పకులు మునిసురేష్ పిళ్లె నిరంతర కృషి తెలుగు సాహిత్య చరిత్రలో సువర్ణాక్షరాలతో లిఖించదగినది.
కథ కేవలం కాలక్షేపం కాదు; అది మనిషిని ఉన్నతుడిగా తీర్చిదిద్దే ఒక విశ్వవిద్యాలయం. ఈ కథలన్నీ పాఠకుల హృదయాల్లో నాటిన మానవతా బీజాలు వటవృక్షాలై.. రేపటి సమాజాన్ని మరింత అందంగా, ప్రేమమయంగా మార్చుతాయనడంలో ఎలాంటి సందేహమూ లేదు! కలాలు సాగుతున్నంత కాలం, కథలు బతుకుతున్నంత కాలం.. సమాజంలో మానవత్వం నిరంతరం పరిమళిస్తూనే ఉంటుంది!
