.
సాహిత్యం కేవలం శూన్యం నుంచి పుట్టదు.. అది సామాజిక పరిణామాల గర్భం నుంచి, మనిషి అంతరంగంలో చెలరేగే వైరుధ్యాల నుంచి ఊపిరి పోసుకుంటుంది. ఆధునికత, ప్రపంచీకరణల ఉప్పెనలో పడి మనిషి తన మూలాలను ఎలా కోల్పోతున్నాడో, టెక్నాలజీ మాయలో పడి మానవ సంబంధాలు ఎలా యాంత్రికమవుతున్నాయో అక్షరబద్ధం చేయడమే నేటి సృజనకారుడి ప్రథమ కర్తవ్యం. ఒక సత్కథ అనేది కేవలం సంఘటనల కూర్పు కాదు.. అది సామాజిక వాస్తవికతను విశ్లేషించి, పాఠకుడిని ఒక ఉన్నతమైన తాత్విక స్థితికి చేర్చే ఒక సజీవ శిల్పం.
భూక్యా గోపినాయక్,
99891 59196
ఈ కోణంలో మునిసురేష్ పిళ్లె సమర్పణలో 4 అక్టోబర్ 2026 నాడు వెలువడిన ‘కథానిధి’ సంచికను పరిశీలిస్తే, సమకాలీన సామాజిక, మానసిక సంక్షోభాలకు ఇదొక అద్భుతమైన అక్షర సాక్ష్యంగా నిలుస్తుంది. గేటెడ్ కమ్యూనిటీల ముసుగులో దాగిన కులజాడ్యం, ఐటీ ఉద్యోగుల యాంత్రిక బతుకులు, అర్బన్ ఫెమినిజానికీ-గ్రామీణ పితృస్వామ్యానికీ మధ్య ఘర్షణ, డిజిటల్ ప్రపంచపు వెర్రితలలు, దళిత బహుజనుల అస్తిత్వ పోరాటాలు.. ఇలా ఎన్నో భిన్నమైన ఇతివృత్తాలను ఈ సంచికలోని రచయితలు అత్యంత ప్రతిభావంతంగా స్పృశించారు. నిరాశానిస్పృహల మధ్య కూడా ఒక బలమైన ఆశావహ దృక్పథాన్ని ఈ కథలు పాఠకులకు అందిస్తున్నాయి. ఈ సంచికలోని కొన్ని అపురూపమైన కథల వస్తు-శిల్ప సౌందర్యాన్ని అత్యంత విపులంగా పరామర్శిద్దాం.
ఆధునిక అరణ్యాల్లో కుల జాడ్యపు ఛాయలు: ‘మోడర్న్ భేతాళ కథ’
రచయిత: కృపాకర్ పోతుల (తెలుగు ప్రభ )
కార్పొరేట్ సంస్కృతి తెచ్చిన ‘గేటెడ్ కమ్యూనిటీ’ల లోపల దాగిన డొల్లతనాన్ని, ఆధునికత ముసుగులో కొనసాగుతున్న వికృతమైన కులతత్వాన్ని అత్యంత పదునైన వ్యంగ్యంతో ఆవిష్కరించిన కథ ఇది. నలభై ఏళ్ల పాటు చిన్న ఊరిలో బ్యాంకు గుమస్తాగా పనిచేసి రిటైర్ అయిన కథకుడు, తన కూతురి బలవంతం మీద హైదరాబాద్ లోని ఒక ఖరీదైన విల్లాకు మారడంతో కథ మొదలవుతుంది. ఉదయం పూట వాకింగ్ ట్రాక్ మీద నడుస్తున్నప్పుడు, ప్రతి ఒక్కరూ వచ్చి అతన్ని “మీ ఫేవరిట్ హీరో ఎవరు?” అని అడగడం అతన్ని తీవ్ర గందరగోళానికి గురిచేస్తుంది. ఈ వింత ప్రవర్తన వెనుక ఉన్న అసలు రహస్యాన్ని అతని కూతురు, అల్లుడు వివరిస్తారు. “ఫేవరెట్ హీరో పేరు చెప్పగానే, ఆ వ్యక్తి ఏ సామాజిక వర్గానికి (కులానికి) చెందినవాడో ఇక్కడి వాళ్లు సులభంగా పసిగట్టేస్తారు. ఆ తర్వాత తమ ముఠాలో చేర్చుకోవడానికో, శత్రువుగా చూడటానికో ఇది ఒక ప్రామాణికం” అని చెప్పడం ఆధునిక సమాజపు పచ్చి వాస్తవాన్ని బట్టబయలు చేసింది.
కథా శిల్పపరంగా చూస్తే, రచయిత ఎంచుకున్న ‘హీరో స్ట్రోక్’ అనే ప్రతీక అద్భుతమైనది. అమెరికా, ఐరోపాలకు వెళ్లినా భారతీయులు తమ కులజాడ్యాన్ని, సినిమా క్రేజ్ ను ఎలా వదులుకోలేకపోతున్నారో రచయిత కథకుడిలోని ‘అంతరాత్మ’ (భేతాళుడు) ద్వారా విమర్శనాత్మకంగా చెప్పించిన తీరు గొప్ప ప్రయోగం. కేవలం విలాసవంతమైన భవనాలు మనిషి ఆలోచనా విధానాన్ని మార్చలేవని ఈ కథ ఎంతో సానుకూలమైన ఆత్మవిమర్శతో చాటిచెప్పింది.
4 అక్టోబరు 2026 ఆదివారం కథల పీడీఎఫ్ సంకలనాన్ని ఇక్కడ డౌన్లోడ్ చేసుకోండి.
KATHANIDHI Adivaram Kathalu 20261004 new
యాంత్రిక బతుకుల్లో అమృతపు జల్లు: ‘ఓ ఐస్ క్రీం కొనిస్తావా..?’
రచయిత: జీవీ రమేష్ (ఈనాడు ఆదివారం )
పరుగుల జీవితంలో పడి మానసిక ప్రశాంతతను కోల్పోతున్న ఆధునిక యువతకు ఒక గొప్ప తాత్విక కౌన్సెలింగ్ లాంటి కథ ఇది. ఐటీ ఉద్యోగం పోయి, తండ్రి అనారోగ్యంతో ఉన్నాడన్న వార్తతో తీవ్రమైన డిప్రెషన్ కు గురై బీచ్ లో ఒంటరిగా కూర్చున్న అరవింద్ కు, 80 ఏళ్ల వయసున్న ఒక బామ్మ అనుకోకుండా పరిచయమవుతుంది. “ఓ ఐస్ క్రీం కొనిస్తావా?” అని పలకరిస్తూ ఆమె అతనిలో జీవితం పట్ల కొత్త ఆశను రగిలించిన తీరు ఎంతో హృద్యంగా ఉంది. “ఐస్ క్రీం కూడా జీవితం లాంటిదే.. చూస్తుండగానే కరిగిపోతుంది, లేనిపోని హైరానాలతో బతికితే చివరకి ఆ పుల్లలా మిగిలిపోతావు” అని ఆమె చెప్పే మాటలు ఆధునిక వేదాంతానికి అక్షర రూపాలు.
పెద్ద ప్యాకేజీల మోజులో పడి ‘గాజు బొమ్మల్లా’ తయారవుతున్న నేటి యువత, చిన్న కష్టం రాగానే పేకమేడల్లా కూలిపోతున్నారని రచయిత బామ్మ పాత్ర ద్వారా అత్యంత వాస్తవికంగా విశ్లేషించారు. సోషల్ మీడియాలో ‘మిస్ యూ అమ్మ’ అని ఎమోజీలు పెట్టడం కాదు, కష్టమొచ్చినప్పుడు స్వయంగా తల్లిదండ్రుల ఒడిలో చేరి ధైర్యాన్ని పొందాలని చెప్పడం ఈ కథలోని అత్యుత్తమ సానుకూల సందేశం. ఆ బామ్మ మాటలతో స్ఫూర్తి పొందిన అరవింద్, తన తల్లికి ధైర్యంగా అన్నీ చెప్పి, తిరిగి కొత్త జీవితాన్ని ప్రారంభించడం యువతకు ఒక గొప్ప దిక్సూచి. ఒక నిరాశావాదంతో మొదలైన కథను, అద్భుతమైన ఆశావాదంతో ముగించిన రచయిత శిల్ప నైపుణ్యం అనన్యసామాన్యం.
వైవాహిక వలయంలో అస్తిత్వ ఘర్షణ: ‘మెలకువ వెంట…’
రచయిత: జి.వెంకటకృష్ణ (ఆంధ్రజ్యోతి ఆదివారం)
పట్టణ నేపథ్యం ఉన్న ఆధునిక యువతి భావజాలానికీ, గ్రామీణ పితృస్వామ్య నేపథ్యం ఉన్న యువకుడి ఆలోచనా విధానానికీ మధ్య జరిగే తీవ్రమైన మానసిక సంఘర్షణను ఈ కథ అత్యంత సహజంగా రికార్డు చేసింది. హరిత అనే ఆధునిక యువతి, వ్యవసాయ నేపథ్యం ఉన్న శ్రీకాంత్ ను పెళ్లి చేసుకోవడంతో కథ మొదలవుతుంది. శ్రీకాంత్ కు ఇంటిపని చేయడం ఇష్టం ఉండదు, హరిత మాత్రం తను ‘పిల్లలు కనే యంత్రాన్ని కానని’, తన స్వేచ్ఛ తనకు కావాలని బలంగా వాదిస్తుంది. ఇదంతా గమనిస్తున్న వంటమనిషి ‘చాముండి’ దృక్కోణం నుంచి కథను నడపడం రచయిత చేసిన అద్భుతమైన శిల్ప ప్రయోగం. చదువుకోని, పేదరికంలో ఉన్న చాముండి తన భర్తతో ఉండే ప్రేమను, సర్దుబాటును చూపిస్తూనే.. ఆధునిక చదువులు చదివిన వారు తమ అహాలను ఎలా పెంచుకుంటున్నారో రచయిత సూక్ష్మంగా విశ్లేషించారు.
హరిత కేవలం ఒక అహంకారి కాదు.. తన కాళ్ల మీద తాను నిలబడిన ఒక ఆత్మగౌరవ ప్రతీక అని ఆమె తండ్రి రఘునందన్ చెప్పే ముగింపు వాక్యాలు.. మారుతున్న స్త్రీవాద దృక్పథానికి అద్దం పడతాయి. స్త్రీలను కేవలం అణకువగా ఉండే గృహిణులుగా మాత్రమే చూసే సాంప్రదాయక భావజాలానికి వ్యతిరేకంగా, తమకంటూ ఒక స్వతంత్రమైన అభిప్రాయం ఉంటుందని హరిత పాత్ర ద్వారా రచయిత ఎంతో బలంగా వినిపించారు. రెండు భిన్నమైన ప్రపంచాల (చాముండి – హరిత) మధ్య ఉన్న సామాజిక వైరుధ్యాన్ని అత్యంత కళాత్మకంగా సమన్వయం చేసిన కథ ఇది.
సంస్కృతీ సంప్రదాయాల సంక్లిష్ట అన్వేషణ: ‘నాచ్ కా ఘోడా నవరంగ్ కా బాజా’
రచయిత: నబి కరీంఖాన్ (సాక్షి ఫండే )
సబ్ ఆల్టర్న్ ముస్లిం జీవితాలలోని సాంస్కృతిక వైరుధ్యాలను, పరమత సహనాన్ని, ఆధునిక ఛాందసవాదం వల్ల కనుమరుగవుతున్న మూలాలను ఈ కథ అత్యంత ఆర్ద్రంగా ఆవిష్కరించింది. రసూల్ సాహెబ్ అనే పాతతరం మనిషి, తన కొడుకు షఫీ పెళ్లిలో తమ కుటుంబ సంప్రదాయమైన ‘నాచ్ కా ఘోడా నవరంగ్ కా బాజా’ (గుర్రం, బ్యాండ్) ఏర్పాటు చేయాలని కలలు కంటాడు. కానీ కొడుకు షఫీ, పెళ్లికూతురు తండ్రి ఇదంతా ఇస్లాంకు వ్యతిరేకమైన ‘షిర్క్’ అని కొట్టిపారేసి అతన్ని అవమానిస్తారు. తీవ్రమైన మానసిక వేదనకు గురైన రసూల్ సాహెబ్, తన బాల్యపు జ్ఞాపకాలు ఉన్న ‘పకీరుపాలెం’లోని పీర్ల చావిడి, మస్తాన్ దర్గా దగ్గరకు చేరుకుంటాడు.
అక్కడ అనుకోకుండా ఒక అపరిచిత పెళ్లి బారాత్ లో తను కోరుకున్న ‘నవరంగ్ కా బాజా’ మోగుతుంటే, ఆ పాతతరం మనిషి వర్షంలో చిన్నపిల్లాడిలా ఆనందంతో చిందులేయడం ఈ కథలోని అత్యుత్తమమైన, భావోద్వేగభరితమైన ముగింపు. మతం పేరుతో తమ తాతముత్తాతల సాంస్కృతిక ఆనవాళ్లను దూరం చేసుకుంటున్న నేటి యువత ధోరణిని రచయిత చాలా సున్నితంగా విమర్శించారు. ఆకలినీ, అవమానాన్నీ ఎప్పటికీ మరచిపోకూడదన్న తండ్రి మాటలను స్మరిస్తూ, చివరకు కళ ద్వారా తన ఆత్మగౌరవాన్ని తిరిగి పొందిన రసూల్ సాహెబ్ పాత్ర చిత్రణ అమోఘం. మాండలిక భాషను కథాశరీరంలో అద్భుతంగా ఇమడ్చడం ఈ రచనకు ప్రాణం పోసింది.
అణగారిన వర్గాల ఆత్మగౌరవ ప్రతీకారం: ‘బుట్ట’
రచయిత: బి.ఎన్.కె. కరిముల్లా (నమస్తే తెలంగాణా బతుకమ్మ)
నిస్సహాయులైన అట్టడుగు వర్గాల మీద ఆధిపత్య వర్గాలు చేసే లైంగిక, దౌర్జన్య దాడులను ఎదుర్కోవడానికి ఒక పేద మహిళ ప్రదర్శించిన అద్భుతమైన తెగువకు ఈ కథ సజీవ సాక్ష్యం. ఎలుకలు పట్టి జీవించే యానాది కులానికి చెందిన ఎల్లి, ఆమె భర్త దుర్గారావు బతుకుతెరువు కోసం పల్నాడు ప్రాంతానికి వస్తారు. అక్కడి మోతుబరి ఆసామి ఎల్లి మీద కన్నేసి, ఆమెను లొంగదీసుకోవడానికి దుర్గారావును అక్రమంగా పోలీస్ స్టేషన్లో పెట్టిస్తాడు. నిస్సహాయురాలైన ఎల్లి, తన మానాన్ని కాపాడుకోవడానికి ఎలుకలను పట్టే ‘బుట్ట’ టెక్నిక్ నే ఆసామిని మట్టుబెట్టడానికి వాడటం ఈ కథలోని అద్భుతమైన ప్రతీకాత్మక శిల్పం.
గుడారానికి పెద్ద ఎలుకల బుట్ట ఉచ్చును బిగించి, ఆసామి లోపలికి రాగానే ఆ ఉచ్చులో పడి అతను చనిపోయేలా చేయడం ద్వారా ఎల్లి తన ఆత్మగౌరవాన్ని కాపాడుకుంటుంది. భర్తను రక్షించుకోవడానికి “పోతే నా మానం పోవాల! లేకపోతే వాడి పానం పోవాల!” అని ఆమె తీసుకున్న నిర్ణయం గొప్ప ఫెమినిస్ట్ ప్రకటన. ఒక సానుభూతిపరుడైన ఎస్సై సహాయంతో వారు సురక్షితంగా తమ ఊరికి పారిపోవడంతో కథ ముగుస్తుంది. దళిత గిరిజన బహుజన మహిళలను కేవలం బాధితులుగా కాకుండా, వ్యవస్థను ఎదిరించే ధీరవనితలుగా చిత్రించిన రచయిత సామాజిక దృక్పథం ఎంతో ప్రశంసనీయం.
వర్చువల్ వలయంలో సజీవ శిలాజాలు: ‘డిజిటల్ మాయ’
రచయిత: కత్తిమండ ప్రతాప్ కుమార్ (ప్రజాశక్తి స్నేహ)
సోషల్ మీడియా మత్తులో పడి నిజ జీవితపు మాధుర్యాన్ని కోల్పోతున్న నేటి తరపు ‘నార్సిసిజాన్ని’ ఎండగట్టిన అద్భుతమైన సైకలాజికల్ కథ ‘డిజిటల్ మాయ’. శ్రావ్య అనే గృహిణి ఉదయం లేచినప్పటి నుంచి రాత్రి పడుకునే వరకు ఫేస్బుక్, ఇన్స్టాగ్రామ్ లైకుల కోసమే ఆరాటపడుతుంటుంది. తన భర్త, పిల్లల పట్ల కనీస బాధ్యత లేకుండా, గూగుల్ లోని ఒక కవితను కాపీ కొట్టి తన పేరుతో పోస్ట్ చేసి ‘మహా కవయిత్రి’గా కీర్తిని పొందుతుంది. కానీ ఒక సాహిత్య సభలో, ఆ కవిత అసలు రచయిత ఆమెను నిలదీసినప్పుడు ఆమె పరువు పోయి, ఆ డిజిటల్ మాయాజాలం బద్దలవుతుంది.
“పరువు ఇప్పుడు పోలేదు శ్రావ్యా! నీ బిడ్డ ఆకలిని చూడకుండా లైకుల కోసం ఆరాటపడిన రోజే పోయింది” అని భర్త రఘు చెప్పే మాటలు.. ఆన్లైన్ కీర్తి వెనుక ఉన్న డొల్లతనాన్ని బట్టబయలు చేస్తాయి. అబద్ధపు లోకాన్ని చిదిమేసి, తన సోషల్ మీడియా ఖాతాలను డిలీట్ చేసి, తిరిగి తన బిడ్డల ప్రేమను సొంతం చేసుకోవడంతో కథ అత్యంత సానుకూలంగా ముగుస్తుంది. టెక్నాలజీ అనేది మనిషిని కలపాలి కానీ, ఉన్న బంధాలను దూరం చేయకూడదన్న సందేశాన్ని రచయిత ఎంతో కళాత్మకంగా, ఉదాత్తంగా అందించారు.
వివాహ బంధంలో వివేచన – కుటుంబ విలువల ఎంపిక: ‘సెలెక్షన్ బెటర్’
రచయిత: పక్కి శివప్రసాద్ రావు (వార్త )
పక్కి శివప్రసాద్ రావు గారు ‘వార్త’ దినపత్రిక కోసం రచించిన ‘సెలెక్షన్ బెటర్’ కథ, ఆధునిక యువత వివాహ బంధం పట్ల ఎంతటి స్పష్టతతో, బాధ్యతతో ఉండాలో అత్యంత ఆదర్శవంతంగా ఆవిష్కరించిన అద్భుతమైన సృజన. నేటి సమాజంలో చిన్నచిన్న కారణాలకే విడాకులు పెరుగుతున్న నేపథ్యంలో, ఒక జీవిత భాగస్వామిని ఎంచుకునే క్రమంలో యువత ఎలాంటి వివేకాన్ని ప్రదర్శించాలో ఈ కథ ఎంతో సానుకూలంగా మార్గదర్శనం చేస్తుంది.
కథానాయకుడు రాజేష్ కు పెళ్లి చేయాలని తల్లిదండ్రులు నిర్ణయించినప్పుడు, కేవలం పది నిమిషాల పెళ్లిచూపులతో జీవిత భాగస్వామిని ఎంచుకోవడం తనకు ఇష్టం లేదని అతను చెప్పడం ఆధునిక యువత ఆలోచనా ధోరణికి అద్దం పడుతుంది. అతని ముందు మూడు ఎంపికలు ఉంటాయి. స్నేహితుడి చెల్లెలు, రచయిత్రి అయిన సహజ ఒకవైపు; తనతో పాటు పనిచేసే ఆధునిక భావాలున్న కన్నడ అమ్మాయి మధు మరోవైపు; పాత క్లాస్ మేట్ అయిన వాణి ఇంకోవైపు ఉంటారు. అయితే రాజేష్ కేవలం ఆకర్షణల వైపు వెళ్లకుండా, జర్మనీలో ఉన్న తన మిత్రుడు శర్మ సలహాతో తన జీవిత లక్ష్యాలను బేరీజు వేసుకుంటాడు. ‘సెలెక్షన్ బెటర్ హాఫ్’ అనేది ఎంత కష్టమో, అంత బాధ్యతాయుతమైనదని అతను గ్రహిస్తాడు.
రాజేష్ తీసుకున్న ఒకే ఒక దృఢమైన నిర్ణయం ఈ కథకు అసలైన ప్రాణం పోసింది. తన ఎదుగుదల కోసం ఎన్నో త్యాగాలు చేసిన తల్లిదండ్రులను వృద్ధాప్యంలో వదిలిపెట్టకూడదని, తన పిల్లలు తాతయ్య, నానమ్మల ఒడిలోనే పెరగాలని అతను బలంగా నిశ్చయించుకుంటాడు. తనకు కాబోయే భార్య ఈ విషయంలో తనకు పూర్తి సహకారం అందించాలని తన మనసులోని మాటను ఆ ముగ్గురు అమ్మాయిలకూ ఎంతో నిజాయితీగా, స్పష్టంగా తెలియజేస్తాడు. చివరకు అతని ఉన్నతమైన ఆశయాలను అర్థం చేసుకున్న ‘సహజ’ను అతను వివాహం చేసుకోవడం, మిగిలిన ఇద్దరు స్నేహితురాళ్లు ఆ పెళ్లికి వచ్చి మనస్ఫూర్తిగా అభినందించడం అత్యంత పరిణతి చెందిన ముగింపు. ఆధునికతను ఆహ్వానిస్తూనే, భారతీయ ఉమ్మడి కుటుంబ విలువల గొప్పదనాన్ని, వివాహానికి ముందు ఉండాల్సిన పారదర్శకతను ఇంత హృద్యంగా బంధించిన ఈ కథ ప్రతి ఒక్కరూ చదివి తీరవలసిన ఒక గొప్ప జీవిత పాఠం!
ప్రజాస్వామ్యపు నగ్న సత్యం: ‘ఒక వీధికుక్క ఆత్మకథ’
రచయిత: రాజాబాబు కంచర్ల (ప్రజాశక్తి స్నేహ )
రాజకీయ నాయకుల ద్వంద్వ ప్రమాణాలను, సోషల్ మీడియా పీఆర్ స్టంట్లను ఒక వీధికుక్క (టైగర్) కోణం నుంచి అత్యంత పదునైన వ్యంగ్యంతో చెప్పిన కథ ఇది. ఎన్నికల ప్రచారంలో ధర్మారావు అనే నాయకుడు వీధికుక్క అయిన టైగర్ కు ఆప్యాయంగా బిస్కెట్ పెడుతున్నట్లు ఫోజులిచ్చి, దాన్ని ఏఐ తో ఎడిట్ చేసి సోషల్ మీడియాలో ‘జంతు ప్రేమికుడిగా’ వైరల్ చేయించుకుంటాడు. కానీ గెలిచిన తర్వాత అదే ధర్మారావు కారులో వెళుతూ టైగర్ మీద బురద నీళ్లు చల్లి “ఛీ.. వీధికుక్క” అని అసహ్యించుకుంటాడు. పేదల గుడిసెలను కూల్చేస్తున్న ధర్మారావు దౌర్జన్యాన్ని చూసి రగిలిపోయిన ఆ వీధికుక్క, నిరసనగా అతని ఖరీదైన బ్రాండెడ్ షూస్ మీద మూత్రం పోయడం ఈ కథలోని అద్భుతమైన సింబాలిక్ క్లైమాక్స్. మనుషులు ఆకలేస్తేనే అరుస్తారని, కానీ రాజకీయ నాయకులు ఐదేళ్లకోసారి నాటకాలాడుతారని కుక్క ద్వారా చెప్పించడం రచయిత సునిశిత సామాజిక పరిశీలనకు అద్దం పడుతుంది.
లక్ష్యసాధనలో తోడునీడ: ‘సంతోషం’
రచయిత్రి: శశికళ (విశాలాంధ్ర )
ఆధునిక యువత కెరీర్ ఆకాంక్షలకు, వివాహ బంధానికి మధ్య ఉన్న సమన్వయాన్ని అత్యంత సున్నితంగా, సానుకూలంగా ఆవిష్కరించిన అద్భుతమైన కథ ‘సంతోషం’. చదువు పూర్తయ్యాక ఉద్యోగం చేసి తన కాళ్ల మీద తాను నిలబడాలన్నది తన్మయి కల. కానీ కుటుంబ సభ్యులు క్యాన్సర్ తో బాధపడుతున్న చిన్న తాతయ్య చివరి కోరిక మేరకు, దీపక్ తో ఆమె వివాహం జరిపించాలని ఒత్తిడి తెస్తారు. ఈ ఘర్షణలో తన్మయి తన ఆశయాలను చంపుకోకుండా, అత్తయ్య రమాదేవి ఇచ్చిన ఆచరణాత్మకమైన సలహాతో సమస్యను పరిష్కరించుకున్న తీరు ఎంతో ఆదర్శవంతంగా ఉంటుంది.
“మనకి మనం చేసే జాబ్ నచ్చకపోతే, మరొక జాబ్ వెతుక్కోవచ్చు. భర్త మంచివాడై ఒకరినొకరు అర్థం చేసుకుంటూ ముందుకు వెళితే గొప్పగొప్ప విజయాలు సాధించవచ్చు” అని అత్తయ్య తన సొంత జీవిత అనుభవాన్ని ఉదాహరణగా చెబుతుంది. స్త్రీ సాధికారత అంటే కేవలం ఒంటరిగా పోరాడటం మాత్రమే కాదని, అర్థం చేసుకునే భాగస్వామి దొరికితే ఆ లక్ష్యసాధన మరింత సులభమవుతుందని ఈ కథ సానుకూలంగా బోధిస్తుంది. పెళ్లి చూపుల్లో దీపక్ తో తన కెరీర్ గురించి తన్మయి స్పష్టంగా మాట్లాడుకోవడం, పెళ్లి తర్వాత ఆమె ఉద్యోగం కోసం దీపక్ బెంగళూరు నుంచి హైదరాబాద్ కు షిఫ్ట్ కావడం ఈ కథలోని అత్యుత్తమ ప్రగతిశీల ముగింపు. మారుతున్న కాలంలో అమరుతున్న ఆధునిక వివాహ బంధాలకు ఈ కథ ఒక చక్కని రోల్ మోడల్. గొడవలు లేకుండా, వివేకంతో, పకడ్బందీ డైలాగులతో కథను నడిపించిన రచనా శిల్పం ప్రశంసనీయం.
మౌనరాగాల మధుర స్మృతి: ‘ఒక అనుభవం’
రచయిత: డా. డివిజి శంకరరావు (సూర్య )
సగటు గృహిణి నిస్వార్థమైన శ్రమను, ముప్పై ఏళ్ల దాంపత్య జీవితంలోని మధురమైన జ్ఞాపకాలను అత్యంత ఆర్ద్రంగా అక్షరీకరించిన మనోహరమైన కథ ఇది. రాత్రి 11 గంటలకు ఎయిర్ పోర్టుకు వెళ్లాల్సిన భర్త, తన బ్యాగులు సర్ది అలసటతో మంచం మీద వాలిపోయిన భార్యను చూసి గతం లోకి జారుకోవడంతో కథ మొదలవుతుంది. పెళ్లి చూపుల నాటి ఆమె నిద్ర కళ్లను, బస్సు ప్రయాణాల్లో తన భుజంపై వాలిపోయిన క్షణాలను గుర్తుచేసుకుంటూ ఆ భర్త పడే మధురానుభూతి పాఠకుడి మనసును వెచ్చగా తాకుతుంది.
జీవితమంతా కుటుంబం కోసం, పిల్లల కోసం, తన ఉద్యోగ భారాలను మోయడం కోసం కిచెన్ కే అంకితమైపోయిన ఆ ఇల్లాలు పడే శ్రమను రచయిత ఎంతో సానుభూతితో, ఆత్మీయంగా చిత్రించారు. ఎప్పుడూ ఇంటి పనుల్లో మునిగిపోయే భార్య, ఇలా అలసిపోయి నిద్రపోవడం చూసిన భర్త, ఆమెకు నిద్రాభంగం కలగకూడదని అలారం క్లాక్ ఆఫ్ చేసి, ఆమె పక్కనే ప్రశాంతంగా కూర్చోవడం ఈ కథకు ప్రాణం పోసింది. “గడియారం ఎలా ముందుకుపోతుందో, జీవితమూ అంతే” అన్న ముగింపు వాక్యంలో ఒక గొప్ప తాత్వికత దాగి ఉంది. వయసు మీద పడుతున్న కొద్దీ దాంపత్యంలో పెరిగే ఆత్మీయతను, అన్యోన్యతను ఇంత సున్నితంగా, కవితాత్మకంగా మలిచిన రచయిత శిల్ప నైపుణ్యం అమోఘం.
మూఢనమ్మకాలపై చైతన్యపు వెలుగు: ‘పవిత్ర’
రచయిత్రి: సుధేష్ణాదేవి జంగంగారి (నవతెలంగాణా సోపతి )
సమాజంలో మహిళల నెలసరి చుట్టూ అల్లుకున్న అశాస్త్రీయమైన మూఢనమ్మకాలను, అంటరానితనాన్ని అత్యంత ధైర్యంగా, సానుకూల దృక్పథంతో ప్రశ్నించిన అద్భుతమైన కథ ‘పవిత్ర’. పదకొండేళ్ల పవిత్ర, ప్రతి నెలా తన తల్లిని ఇంట్లో ఎలా దూరం పెడుతున్నారో చూసి భయపడుతుంది. తనకు ఆ పరిస్థితి రాకూడదనే అమాయకత్వంతో, పూజల సమయంలో పీరియడ్స్ రాకుండా తల్లి వాడే మాత్రలను తానూ రహస్యంగా మింగుతుంది. ఈ విషయం తెలిసిన తల్లి.. అపవిత్రత పేరుతో తాము పాటిస్తున్న ఆచారాలు తమ పిల్లల మానసిక, శారీరక ఆరోగ్యాన్ని ఎలా దెబ్బతీస్తున్నాయో గ్రహించి తీసుకున్న నిర్ణయం ఈ కథలో అత్యుత్తమమైన మలుపు.
“ఇవాళ నా కూతురు చేసిన పని తప్పు కాదు.. మనం నేర్పిన భయమే తప్పు. ప్రకృతి ఇచ్చిన సహజమైన మార్పును అపవిత్రమని చూపించాం” అని ఆ తల్లి తన కుటుంబాన్ని నిలదీసిన తీరు అమోఘం. డాక్టర్ కౌన్సెలింగ్ తో నాన్నమ్మ, తండ్రి తమ తప్పును తెలుసుకోవడం, పవిత్రకు మొదటిసారి నెలసరి వచ్చినప్పుడు ఇంట్లో ఎవరూ ఆమెను దూరం పెట్టకుండా పాయసం చేసి పెట్టి పండుగలా జరుపుకోవడం.. ఒక గొప్ప చారిత్రక సామాజిక మార్పుకు నాంది పలుకుతుంది. ఒక మూఢవిశ్వాసాన్ని ఖండిస్తూనే, దాన్ని ఒక అందమైన కుటుంబ వేడుకగా మార్చిన రచయిత్రి శిల్పం, సామాజిక స్పృహ ప్రతి ఇంటా చదవాల్సిన పాఠం.
కృతజ్ఞతా భావానికి నీరాజనం: ‘వరికి పారించిన నీరు’
రచయిత: జి.సుందరరాజన్ (వార్త )
మనుషుల మధ్య అంతరించిపోతున్న కృతజ్ఞతను, ఆత్మీయతను తిరిగి బతికించిన అత్యంత ఆర్ద్రమైన కథ ఇది. ముత్తు, రమణి దంపతులు తమ కూతురి పెళ్లి పత్రిక ఇవ్వడానికి పదేళ్ల క్రితం తాము సాయం చేసిన రఘు ఇంటికి వస్తారు. కూతురి పెళ్లికి డబ్బు తక్కువ పడితే రఘును అప్పు అడగమని రమణి సలహా ఇస్తుంది. కానీ, ఒకప్పుడు తను పదివేల రూపాయలు ఇచ్చి ఆదుకున్న వ్యక్తిని ఇప్పుడు అప్పు అడగడం తన గౌరవానికి భంగమని, చేసిన సాయానికి ప్రతిఫలం ఆశించకూడదని ముత్తు నిరాకరిస్తాడు. ఈ సంభాషణను విన్న రఘు ప్రదర్శించిన సంస్కారం ఈ కథకు ఆత్మ లాంటిది.
ఉదయం వారు బయలుదేరుతుండగా రఘు వారిని ఆపి, “ఆ రోజు మీరు నాకు సహాయం చేయకపోయి ఉంటే, ఈ రోజు నేను ఇంత పెద్దవాడిని అయ్యేవాడినా? డబ్బు కోసం నన్ను దూరం పెట్టడం నాకు చాలా బాధగా ఉంది” అని చెప్పి యాభై వేల రూపాయలు వారి చేతిలో పెడతాడు. అప్పుగా కాకుండా, ఒక బాధ్యతగా ఆ డబ్బు ఇచ్చి పెళ్లి ఘనంగా చేయమని చెప్పడం మానవత్వపు శిఖరాగ్రాలను తాకుతుంది. హృదయాలు కేవలం డబ్బు సంపాదించే యంత్రాలుగా మారిపోయిన ఈ కాలంలో కూడా, బంధుత్వాన్ని, చేసిన మేలును మరచిపోని మంచి మనుషులు ఉన్నారన్న ఆశావాదాన్ని ఈ కథ అత్యంత ప్రశాంతంగా, గొప్ప కథాకథనంతో పాఠకులకు అందించింది.
ఆత్మగౌరవానికి దర్పణం: ‘కన్నీటి అవని కథ’
రచయిత: మంగారి రాజేందర్ జింబో (దిశ)
పెళ్లి పేరుతో సమాజంలో జరుగుతున్న మోసాలను, పరువు ప్రతిష్టల ముసుగులో యువతుల జీవితాలను బలిచేస్తున్న కుహనా వ్యవస్థను ఎండగట్టిన అద్భుతమైన కథ ఇది. అవని అనే 25 ఏళ్ల యువతికి ఘనంగా పెళ్లి జరుగుతుంది. కానీ మూడు నెలలైనా భర్త ఆమెను శారీరకంగా దరిచేరనివ్వడు. నిలదీస్తే.. తనకు శారీరక సామర్థ్యం లేదని, కావాలంటే వేరే బాయ్ ఫ్రెండ్ ను చూసుకోమని, కానీ సమాజం ముందు మాత్రం తన భార్యగానే నటించమని ఆ భర్త చెప్పిన మాటలు అతని వికృత మనస్తత్వానికి అద్దం పడతాయి.
ఈ కథలో అవని పాత్ర ఎంతో ధైర్యవంతమైనది, ఆదర్శవంతమైనది. పరువు కోసం, బంధువుల కోసం ఆ నరకంలో సర్దుకుపోకుండా.. ఆత్మగౌరవాన్ని కాపాడుకుంటూ వెంటనే ఆ ఇంటి నుంచి బయటకు వచ్చేస్తుంది. న్యాయవాది శశాంక్ ను కలిసి తన నకిలీ వివాహాన్ని రద్దు చేయడంతో పాటు, తనను మోసం చేసినందుకు అతనిపై క్రిమినల్ కేసు పెట్టాలని నిర్ణయించుకోవడం ఆధునిక యువతి పోరాట పటిమకు సజీవ సాక్ష్యం. “పరువు కోసం పాకులాడే మనుషులు కాబట్టి జైలు ఊచలు చూపిస్తే భయపడతారు” అన్న లాయర్ మాటల్లో న్యాయం గెలుస్తుందన్న నమ్మకం కనిపిస్తుంది. ఒక చీకటి వాస్తవాన్ని ఎంతో హుందాగా (చిత్రించి, స్త్రీ సాధికారతకు బాటలు వేసిన గొప్ప రచన ఇది.
ముగింపు లేని మలుపుల సృష్టి: ‘తోడుదొంగ’
రచయిత: మల్లాది వెంకటకృష్ణమూర్తి (సాక్షి ఫండే )
మల్లాది గారి మార్క్ సస్పెన్స్, అద్భుతమైన ట్విస్ట్ తో నడిచే ఒక సైకలాజికల్ క్రైమ్ కథ ‘తోడుదొంగ’. జైలు నుంచి ఐదు రోజుల క్రితం విడుదలైన ఒక జేబుదొంగ దగ్గరకు, ఒక గౌరవప్రదమైన వృద్ధుడు వచ్చి ఏభై వేల రూపాయల ఆఫర్ ఇస్తాడు. తన అల్లుడు పనిచేసే బ్యాంకులో ప్లాస్టిక్ రివాల్వర్ చూపించి ఆ ఏభై వేలు దొంగిలించమని, దానివల్ల తన అల్లుడు దొంగనోట్లు తీసుకున్న తప్పు బయటపడకుండా ఉంటుందని నమ్మిస్తాడు. కానీ అనుభవజ్ఞుడైన ఆ దొంగ, రివాల్వర్ తీసుకున్న తర్వాత పన్నిన వ్యూహం కథను ఊహించని మలుపు తిప్పుతుంది.
సరిగ్గా మధ్యాహ్నం బ్యాంకు రీజనల్ మేనేజర్ కు దొంగే స్వయంగా ఫోన్ చేసి సమాచారం ఇస్తాడు. తనిఖీల్లో ఏభై మూడు లక్షలు మాయమయ్యాయని, ఆ కుట్రకు సూత్రధారి స్వయంగా బ్రాంచ్ మేనేజరే అని, ఆ మేనేజర్ మరెవరో కాదు.. దొంగ దగ్గరకు వచ్చిన ఆ వృద్ధుడేనని తెలియడం పాఠకులను సంభ్రమాశ్చర్యాలకు గురిచేస్తుంది. తన పెద్ద దొంగతనాన్ని కప్పిపుచ్చుకోవడానికి ఒక చిన్న దొంగను పావుగా వాడుకోవాలనుకున్న మేనేజర్, ఆ దొంగ చేతిలోనే దొరికిపోవడం అద్భుతమైన ఐరనీ. అతి తక్కువ నిడివిలో, అత్యంత బిగువైన కథనంతో పాఠకుడిని కట్టిపడేసిన రచయిత శిల్ప నైపుణ్యం అమోఘం.
సమకాలీన కథా సాహిత్యపు సామాజిక బాధ్యత
4 అక్టోబర్ 2026 నాటి ‘కథానిధి’ సంకలనంలోని పద్నాలుగు కథలూ ఒకదానికొకటి భిన్నమైన ఇతివృత్తాలతో సాగినప్పటికీ, వాటన్నింటినీ కలిపి కట్టే ఒక బలమైన అంతస్సూత్రం ఈ సంకలనంలో స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది … అదే ‘సమకాలీన మానవ జీవితం’. ఈ కథలు కేవలం కాలక్షేపానికి రాసినవి కావు. సమాజంలో వేళ్లూనుకుపోయిన పితృస్వామ్య అహంకారాన్ని, నగరాల వెలుగుల కింద దాగున్న కుల జాడ్యాలను, డిజిటల్ ప్రపంచపు మిథ్యా జీవితాలను, రాజకీయ నాయకుల ద్వంద్వ ప్రమాణాలను, అణగారిన వర్గాల ఆక్రోశాన్ని ఈ కథకులు అత్యంత ధైర్యంగా, బాధ్యతాయుతంగా అక్షరబద్ధం చేశారు.
అట్టడుగు వర్గాల అస్తిత్వాన్ని, స్త్రీ ఆత్మగౌరవాన్ని ‘బుట్ట’ రౌద్ర రసంతో ఎలుగెత్తి చాటితే, ‘మెలకువ వెంట’ మరియు ‘కన్నీటి అవని కథ’ ఆధునిక వివాహ బంధాలలోని పురుషాధిక్యతను, మోసపూరిత సంబంధాల వెనుక ఉన్న విషాదాన్ని కళ్లకు కట్టాయి. కెరీర్, వివాహ వ్యవస్థల పట్ల నేటి యువతలో ఉన్న సందిగ్ధతను ‘సంతోషం’, ‘సెలెక్షన్ బెటర్’ కథలు ఎంతో సానుకూల దృక్పథంతో, ఆచరణాత్మకంగా సమన్వయం చేశాయి.
అదే సమయంలో ‘పవిత్ర’, ‘నాచ్ కా ఘోడా నవరంగ్ కా బాజా’ కథలు అశాస్త్రీయమైన మూఢనమ్మకాలపై, మత ఛాందసవాదంపై విలువల కొరడా ఝుళిపించాయి. ‘ఒక వీధికుక్క ఆత్మకథ’, ‘మోడర్న్ భేతాళ కథ’, మరియు ‘తోడుదొంగ’ కథలు ఆధునిక సమాజపు డొల్లతనాన్ని, రాజకీయ ద్వంద్వ ప్రమాణాలను, ఆర్థిక నేరాల నైజాన్ని అత్యంత పదునైన వ్యంగ్యంతో ఎండగట్టాయి. వర్చువల్ ప్రపంచం పట్ల యువత, గృహిణుల వ్యామోహాన్ని ‘డిజిటల్ మాయ’, ‘ఓ ఐస్క్రీం కొనిస్తావా?’ కథలు తీవ్రంగా హెచ్చరించాయి. ఇక దైనందిన జీవితంలో కనుమరుగవుతున్న మానవ సంబంధాలలోని సున్నితత్వాన్ని, నిస్వార్థమైన ప్రేమానురాగాలను ‘ఒక అనుభవం’, ‘వరికి పారించిన నీరు’ కథలు ఎంతో ఆర్ద్రంగా ఆవిష్కరించాయి.
ఒక మంచి కథ పాఠకుడిని కేవలం రంజింపజేయడమే కాదు, అతడిని నిరంతరం ఆలోచింపజేయాలి, సమాజం పట్ల అతడి దృక్పథాన్ని సునిశితం చేయాలి. ఉత్తమ సాహిత్యానికి ఉండాల్సిన ఆ సామాజిక బాధ్యతను ఈ పద్నాలుగు కథలు సంపూర్ణంగా నెరవేర్చాయి. తెలుగు కథా సాహిత్యం కేవలం గతాన్ని నెమరువేసుకోవడమే కాకుండా, వర్తమానపు సంక్లిష్టతలను ఒడిసిపట్టుకుని భవిష్యత్తుకు మార్గదర్శనం చేస్తుందనడానికి ఈ సంకలనం ఒక సజీవ సాక్ష్యం. రచయితల సామాజిక స్పృహ, కళాత్మక సృజన కలగలిసిన ఈ కథానిధి, తెలుగు సాహిత్యానికి నిజంగానే ఒక విలువైన ‘నిధి’.
